Ostatnia aktualizacja: 9 listopada 2026 r. Stan prawny: 09.11.2026.
Krótka odpowiedź: podwyżka czesnego w przedszkolu niepublicznym jest legalna, ale nie „bo rosną koszty”. Najbezpieczniej wpisać nową stawkę do umowy na kolejny rok albo podpisać z rodzicem aneks. W trakcie umowy jednostronna zmiana wymaga ważnej przyczyny wskazanej w umowie i prawa rodzica do odejścia bez kosztów (art. 385³ pkt 10 i 20 Kodeksu cywilnego). Od 1 stycznia 2027 r. płaca minimalna wynosi 4950 zł brutto (Dz.U. 2026 poz. 1213).
Ten poradnik jest dla Ciebie, jeśli jesteś właścicielem lub dyrektorem przedszkola niepublicznego, żłobka albo klubu dziecięcego i musisz podnieść opłaty. Dostajesz tabelę czterech dróg zmiany ceny, kalkulację na liczbach, wzór aneksu i wzór pisma do rodziców. Do tego zapisy, które UOKiK i sąd już zakwestionowały.
Czy przedszkole niepubliczne może podnieść czesne w trakcie roku?
Może, ale to ma być wyjątek. Umowę zawierasz zwykle na rok przedszkolny, więc cenę liczysz z góry na ten rok. Zmiana w trakcie wymaga jednej z dróg opisanych niżej.
UOKiK sprawdził wzorce umów 200 przedszkoli niepublicznych. W raporcie z kontroli napisał wprost:
„Podwyższanie opłat w ciągu „roku przedszkolnego” powinno być zatem wyjątkiem i nadto opierać się na wymiernym wskaźniku jakim winien być wskaźnik inflacji.” – UOKiK, Raport z kontroli wzorców umownych stosowanych przez przedszkola niepubliczne
Raport jest z 2008 r., ale przepisy, na których się opiera, obowiązują dziś w tym samym brzmieniu. Art. 385³ pkt 10 KC mówi o jednostronnej zmianie umowy bez ważnej przyczyny wskazanej w umowie. Pkt 20 mówi o podwyższeniu ceny bez prawa konsumenta do odstąpienia od umowy. Oba typy zapisów uznaje się w razie wątpliwości za niedozwolone.
| Droga | Kiedy działa | Ryzyko | Podstawa |
|---|---|---|---|
| DrogaNowa stawka w umowie na kolejny rok | Kiedy działaprzed podpisaniem nowej umowy | Ryzykonajmniejsze | Podstawaart. 385¹ § 1 zd. 2 KC |
| DrogaAneks podpisany przez rodzica | Kiedy działaw każdej chwili, za zgodą | Ryzykomałe, rodzic może nie podpisać | Podstawaart. 77 § 1 KC |
| DrogaNowy regulamin w trakcie umowy | Kiedy działapo doręczeniu, gdy rodzic nie wypowie umowy | Ryzykośrednie, potrzebna ważna przyczyna | Podstawaart. 384¹, art. 385³ pkt 10 KC |
| DrogaKlauzula waloryzacyjna w umowie | Kiedy działagdy wskazuje przyczynę, wskaźnik i prawo odejścia | Ryzykowysokie przy ogólnych zapisach | Podstawaart. 385³ pkt 10 i 20 KC |
Cena, która jest jasno zapisana w umowie, nie podlega ocenie jako klauzula niedozwolona (art. 385¹ § 1 zd. 2 KC). Dlatego najprostsza podwyżka to ta wpisana do nowej umowy. Rodzic widzi kwotę, zanim podpisze.
Kiedy nie możesz dowolnie podnieść opłat?
Gdy masz pełną dotację z gminy, prowadzisz placówkę publiczną albo rodzice korzystają ze świadczenia „aktywnie w żłobku”. W każdym z tych przypadków obowiązuje Cię zewnętrzny limit.
Przedszkole niepubliczne z dotacją w wysokości podstawowej kwoty (art. 17 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych) pobiera opłaty nie wyższe niż ustalone przez radę gminy (art. 17 ust. 1 pkt 2). Podwyżka czesnego ponad ten limit oznacza utratę warunku dotacji. Przedszkole z dotacją 75% (art. 17 ust. 3) ma swobodę ustalania czesnego. Więcej o wariantach dotacji piszemy w tekście o tym, jak założyć przedszkole niepubliczne.
W żłobku sprawdź limit ZUS. Świadczenie „aktywnie w żłobku” przysługuje tylko wtedy, gdy miesięczna opłata za pobyt, bez wyżywienia, nie przekracza ustalonego kosztu (art. 15 ust. 4 ustawy „Aktywny rodzic”). Od 1 kwietnia 2026 r. do 31 marca 2027 r. to 2200 zł (M.P. 2026 poz. 318). Podwyżka z 2150 zł do 2250 zł oznacza dla rodzica nie 100 zł więcej, tylko utratę świadczenia. Szczegóły opisujemy w tekście o Aktywnym Maluchu i świadczeniu Aktywnie w żłobku.
Uwaga: jeśli zmieniasz opłatę za miesiąc, za który ZUS już wypłacił świadczenie, różnicę rozlicza się w kolejnych miesiącach (art. 47 ust. 4 ustawy „Aktywny rodzic”). Uprzedź o tym rodziców, żeby nie byli zaskoczeni saldem.
Ile wyprzedzenia dać rodzicom przed podwyżką?
Tyle, żeby rodzic mógł wypowiedzieć umowę, zanim nowa stawka zacznie obowiązywać. Przy miesięcznym okresie wypowiedzenia na koniec miesiąca oznacza to doręczenie pisma najpóźniej w miesiącu poprzedzającym ten, w którym rodzic może jeszcze wypowiedzieć umowę.
Nowy regulamin wydany w trakcie umowy wiąże rodzica, jeśli go dostał i nie wypowiedział umowy w najbliższym terminie wypowiedzenia (art. 384¹ KC). Regulamin w formie elektronicznej udostępniasz tak, żeby rodzic mógł go zapisać i otworzyć (art. 384 § 4 KC). Najprościej jako plik PDF w załączniku.
Policzmy to na kalendarzu. Chcesz nowej stawki od 1 lutego 2027 r. Umowa przewiduje miesięczne wypowiedzenie ze skutkiem na koniec miesiąca. Doręczasz pismo i nowy regulamin do 31 grudnia 2026 r. Rodzic, który się nie zgadza, wypowiada umowę w styczniu i odchodzi 31 stycznia na starych warunkach. Pozostali od lutego płacą nową kwotę.
Ustawa nie podaje jednej liczby dni dla przedszkoli. Bezpieczna praktyka to co najmniej 30 dni przed zmianą i zawsze tak, żeby zmieścił się pełny okres wypowiedzenia.
Jak policzyć podwyżkę, żeby obronić ją przed rodzicami?
Policz konkretne koszty, które rosną, i podziel je przez liczbę dzieci. Rodzic łatwiej przyjmie „40 zł, bo płaca minimalna i catering”, niż „około 10%, bo wszystko drożeje”.
Płaca minimalna rośnie z 4806 zł w 2026 r. (Dz.U. 2025 poz. 1242) do 4950 zł od 1 stycznia 2027 r. To 144 zł brutto więcej na każdy etat na minimalnym wynagrodzeniu. Dochodzą składki pracodawcy, które policzy Twoje biuro rachunkowe.
Przykład: założenia: przedszkole ma 45 dzieci i czesne 1100 zł miesięcznie. Sześć osób z zespołu, np. pomoce, kuchnia i sprzątanie, zarabia płacę minimalną: 6 × 144 zł = 864 zł brutto więcej miesięcznie, bez składek pracodawcy. Catering podnosi cenę obiadu o 1 zł: 45 dzieci × 20 dni = 900 zł. Razem 1764 zł miesięcznie, czyli 39,20 zł na dziecko. Nowe czesne: 1140 zł, wzrost o 3,6%. Kwoty przyjmujemy przy usłudze zwolnionej z VAT, więc netto to kwota do zapłaty; nie przesądzamy kwalifikacji podatkowej każdej placówki.
Taki rachunek wpisz krótko do pisma. Nie musisz pokazywać całego budżetu. Wystarczą dwie lub trzy pozycje, które rodzic rozumie.
Jeśli wyżywienie rozliczasz osobno, podwyżka cateringu nie trafia do czesnego. Wtedy zmieniasz stawkę żywieniową, a nie czesne. Zasady opłat za posiłki przy nieobecności opisujemy w tekście o czesnym i wyżywieniu przy nieobecności dziecka.
Jak przeprowadzić podwyżkę czesnego krok po kroku?
Sześć kroków, od przeczytania umowy do pierwszego rachunku z nową kwotą.
Krok 1. Przeczytaj umowę i regulamin opłat
Sprawdź, czy umowa przewiduje zmianę opłat, z jakich przyczyn i z jakim wyprzedzeniem. Sprawdź okres wypowiedzenia. Jeśli umowa milczy, zostaje aneks albo nowa umowa.
Krok 2. Sprawdź limity zewnętrzne
Dotacja z art. 17 ust. 1, uchwała gminy, limit 2200 zł dla świadczenia w żłobku. Jeśli podwyżka przekroczy limit, policz skutki dla placówki i rodzin.
Krok 3. Policz podwyżkę na konkretnych kosztach
Płaca minimalna, catering, czynsz, media. Zapisz wyliczenie. Przyda się w piśmie i w rozmowie z rodzicem.
Krok 4. Wybierz drogę zmiany
Nowa umowa na kolejny rok, aneks albo zmiana regulaminu na podstawie zapisu w umowie. Przy zapisie w umowie upewnij się, że wskazuje ważną przyczynę i daje prawo odejścia.
Krok 5. Doręcz pismo i dokumenty każdemu rodzicowi
Pismo, aneks lub nowy regulamin wyślij indywidualnie. Inne gotowe komunikaty do rodziców, także o płatnościach, znajdziesz w tekście o wzorach wiadomości do rodziców. Aneks zawierasz w tej samej formie, w jakiej zawarto umowę (art. 77 § 1 KC). Zachowaj potwierdzenie doręczenia.
Krok 6. Ustaw nową stawkę od właściwej daty
Zmień stawkę w systemie rozliczeń dopiero od dnia, w którym zaczyna obowiązywać. Rodzicom, którzy wypowiedzieli umowę, wystaw ostatni rachunek po starej kwocie.
Wskazówka: w płatnościach online Kidogo ustawiasz czesne i stawki raz, a rachunki generują się co miesiąc z wykazem pozycji. Pismo o podwyżce z załącznikiem wyślesz jako ogłoszenie i zobaczysz status odczytu przy każdym rodzicu. Pierwsze 6 miesięcy są bezpłatne.
Jak napisać aneks do umowy o podwyżce czesnego?
Krótko: strony, data umowy, nowa kwota, data wejścia w życie i to, że reszta umowy się nie zmienia. Poniżej wzór do skopiowania i dopasowania.
Wzór aneksu do umowy o świadczenie usług przedszkolnych
ANEKS NR [numer] do umowy z dnia [data] o świadczenie usług przez [nazwa przedszkola]
zawarty w dniu [data] pomiędzy:
[osoba prowadząca, adres, NIP], zwaną dalej „Przedszkolem”,
a [imię i nazwisko rodzica, adres], zwanym dalej „Rodzicem”.
§ 1. Strony zmieniają wysokość miesięcznej opłaty za [czesne / pobyt dziecka] [imię i nazwisko dziecka] z kwoty [kwota] zł na kwotę [kwota] zł.
§ 2. Zmiana obowiązuje od dnia [data, np. 1 lutego 2027 r.]. Opłata za okres do dnia poprzedzającego tę datę pozostaje bez zmian.
§ 3. Przyczyna zmiany: [np. wzrost minimalnego wynagrodzenia od 1 stycznia 2027 r. i wzrost ceny usług cateringowych o [kwota] zł za posiłek].
§ 4. Pozostałe postanowienia umowy nie ulegają zmianie.
§ 5. Aneks sporządzono w [dwóch jednobrzmiących egzemplarzach / formie, w jakiej zawarto umowę].
Podpis Przedszkola: ................................ Podpis Rodzica: ................................
Koniec wzoru. Aneks to zmiana za zgodą. Jeśli rodzic go nie podpisze, obowiązuje dotychczasowa stawka. Wzór regulaminu z zapisem o zmianie opłat znajdziesz w tekście o regulaminie opłat w przedszkolu niepublicznym.
Jak poinformować rodziców o podwyżce czesnego?
Najpierw porozmawiaj, potem napisz. Pismo ma podać kwotę, datę, powód i prawo rodzica do rezygnacji. Bez przeprosin i bez długiego wstępu.
Wyobraź sobie zebranie w listopadzie. Tata pyta wprost: „Ile więcej i od kiedy?”. Jeśli masz odpowiedź na kartce i wyliczenie w trzech linijkach, rozmowa trwa pięć minut. Jeśli odpowiadasz „jeszcze liczymy”, plotka w szatni zrobi resztę.
Wzór pisma do rodziców o zmianie czesnego
Temat: Zmiana wysokości czesnego od [data]
Dzień dobry,
od [data] miesięczne czesne w [nazwa przedszkola] wyniesie [kwota] zł zamiast [kwota] zł. To wzrost o [kwota] zł.
Dlaczego? Od 1 stycznia 2027 r. rośnie płaca minimalna, a nasza firma cateringowa podnosi cenę obiadu o [kwota] zł. Te dwa koszty to [kwota] zł miesięcznie na każde dziecko. Pozostałych opłat nie zmieniamy.
W załączniku przesyłamy [aneks do podpisu / nowy regulamin opłat]. [Prosimy o podpisanie aneksu do [data].]
Jeśli nie akceptujesz nowej kwoty, możesz zrezygnować z umowy do [data] bez dodatkowych kosztów. Do dnia zakończenia umowy obowiązuje dotychczasowa stawka, nowej kwoty nie zapłacisz ani za jeden miesiąc.
Chętnie porozmawiamy. Zadzwoń lub napisz: [imię, telefon, e-mail].
Pozdrawiamy, [imię, funkcja]
Które zapisy o podwyżce zakwestionowały UOKiK i sąd?
Te, które pozwalały zmienić cenę ogólnikowo i nie dawały rodzicowi prawa odejścia. Nawet miesięczne wyprzedzenie nie ratuje zapisu, jeśli przyczyny są niejasne.
W rejestrze klauzul niedozwolonych UOKiK jest zapis z umowy przedszkola, uznany za niedozwolony wyrokiem SOKiK z 11 maja 2011 r. (XVII AmC 161/10): „Przedszkole zastrzega sobie możliwość zmiany wysokości opłaty stałej w trakcie trwania umowy, w przypadku zmiany stosunków gospodarczych (m. in. inflacja, znaczny wzrost kosztów opłat). O zmianie tej rodzice będą powiadomieni najpóźniej w terminie 1 miesiąca przed wprowadzeniem zmiany”.
Inny wpis do rejestru, przywołany w decyzji UOKiK RWR 20/2011, brzmi: „Kwoty opłat wymienione w niniejszym Regulaminie mogą ulec zmianie w miarę ogólnego wzrostu cen, nie częściej niż raz w semestrze”. W tej decyzji UOKiK napisał, że uprawnienie do zmiany czesnego „powinno łączyć się każdorazowo z przyznaniem konsumentowi prawa do odstąpienia od umowy bez konieczności ponoszenia z tego tytułu dodatkowych konsekwencji finansowych”. Dodał też, że odstąpienie to coś innego niż zwykłe wypowiedzenie. Rodzic nie powinien płacić wyższej kwoty ani przez miesiąc tylko dlatego, że wiadomość dotarła za późno.
Niedozwolony zapis nie wiąże rodzica (art. 385¹ § 1 KC). Stosowanie takich zapisów we wzorcach jest zakazane (art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Prezes UOKiK może nałożyć karę do 10% obrotu z poprzedniego roku (art. 106 ust. 1 pkt 3a i 4).
Mity i fakty o podwyżce czesnego
Mit 1. Wystarczy wywiesić nowy cennik w szatni
Nie. Nowy regulamin trzeba doręczyć każdemu rodzicowi (art. 384¹ KC). Kartka na tablicy nie daje pewności, że rodzic ją widział.
Mit 2. Miesiąc wyprzedzenia zawsze wystarczy
Nie. Liczy się też przyczyna i prawo odejścia. Wyrok z 2011 r. dotyczył właśnie zapisu z miesięcznym wyprzedzeniem.
Mit 3. Rodzic, który nie podpisze aneksu, musi odejść
Nie. Bez podpisu obowiązuje stara stawka. Umowę możesz wypowiedzieć tylko na zasadach z umowy, a zapis pozwalający Ci wypowiadać umowę bez ważnych przyczyn jest ryzykowny (art. 385³ pkt 15 KC).
Mit 4. Inflacja to zawsze ważna przyczyna
Nie jako ogólne hasło. Sąd zakwestionował zmianę opłat „w miarę ogólnego wzrostu cen”. Ważna przyczyna to konkretny, mierzalny powód zapisany w umowie, np. zmiana płacy minimalnej albo wskaźnik inflacji powyżej określonego progu.
Jak Kidogo pomaga przy zmianie opłat?
W Kidogo ustawiasz czesne, stawki posiłków i zajęcia dodatkowe raz, a system nalicza rachunki co miesiąc. Rodzic widzi rachunek z wykazem pozycji i historię płatności, więc nowa kwota nie jest dla niego zagadką.
Pismo o podwyżce wyślesz jako ogłoszenie do całej placówki, z aneksem lub regulaminem w załączniku. Status odczytu przy każdym rodzicu pokaże, do kogo jeszcze zadzwonić. Więcej o tym na stronie o komunikacji z rodzicami. Ogłoszenie nie zastępuje doręczenia ani podpisu pod aneksem, ale ułatwia ich udokumentowanie.
Oferta: 6 miesięcy bezpłatnie, potem 0 zł miesięcznie do 20 dzieci, 149 zł do 50 dzieci, 299 zł do 100 dzieci, a powyżej 100 dzieci 299 zł plus 1,99 zł za każde kolejne dziecko. Ceny netto. Szczegóły są w cenniku Kidogo.
Najczęściej zadawane pytania
Czy mogę podnieść czesne w trakcie roku przedszkolnego?
Tak, ale jako wyjątek. Najbezpieczniejszy jest aneks podpisany przez rodzica. Jednostronna zmiana jest możliwa, gdy umowa wskazuje ważne przyczyny, a rodzic dostaje nowy regulamin i może wypowiedzieć umowę przed wejściem podwyżki (art. 384¹ i 385³ pkt 10 i 20 Kodeksu cywilnego). Ogólne „wzrost kosztów” nie wystarczy. Pamiętaj o limitach z dotacji i o limicie świadczenia w żłobku.
Z jakim wyprzedzeniem trzeba ogłosić podwyżkę czesnego?
Tak, żeby rodzic zdążył wypowiedzieć umowę w najbliższym terminie wypowiedzenia, zanim nowa stawka zacznie obowiązywać. Przy miesięcznym wypowiedzeniu na koniec miesiąca podwyżkę od 1 lutego ogłaszasz najpóźniej do końca grudnia. Przepisy nie podają jednej liczby dni. Bezpieczna praktyka to co najmniej 30 dni i pełny okres wypowiedzenia.
Czy aneks o podwyżce musi być podpisany na papierze?
Aneks zawierasz w tej samej formie, w jakiej zawarto umowę (art. 77 § 1 KC). Jeśli umowa jest na papierze z podpisami, aneks też. Jeśli zawarliście ją w formie dokumentowej, np. mailowo, aneks w tej samej formie zwykle wystarczy. Gdy masz wątpliwość, sprawdź zapisy umowy o formie zmian i skonsultuj je z prawnikiem.
Co, jeśli rodzic nie zgodzi się na podwyżkę?
Przy aneksie obowiązuje wtedy dotychczasowa stawka. Przy zmianie regulaminu na podstawie zapisu w umowie rodzic może zrezygnować z umowy i do jej końca płaci po staremu. Nie możesz go za to obciążyć dodatkową opłatą. Porozmawiaj z nim. Czasem pomaga rozłożenie podwyżki na dwa etapy albo zmiana pakietu godzin.
Czy przedszkole z pełną dotacją może podnieść czesne?
Nie ponad limit. Przedszkole niepubliczne z dotacją z art. 17 ust. 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych pobiera opłaty nie wyższe niż ustalone przez radę gminy dla przedszkoli gminnych. Gdy gmina podniesie stawkę, możesz ją stosować u siebie. Przedszkole z dotacją 75% z art. 17 ust. 3 ustala czesne samo, ale obowiązują je zasady z Kodeksu cywilnego.
Źródła
- Kodeks cywilny – t.j. Dz.U. 2026 poz. 795, art. 77 § 1, art. 384 § 4, art. 384¹, art. 385¹ § 1, art. 385³ pkt 10, 15 i 20.
- Rozporządzenie Rady Ministrów z 14.09.2026 r. w sprawie minimalnego wynagrodzenia w 2027 r. – Dz.U. 2026 poz. 1213, § 1; rozporządzenie na 2026 r. – Dz.U. 2025 poz. 1242.
- UOKiK – Raport z kontroli wzorców umownych stosowanych przez przedszkola niepubliczne (2008).
- UOKiK – decyzja RWR 20/2011 z 4.08.2011 r.
- UOKiK – rejestr klauzul niedozwolonych, wyrok SOKiK z 11.05.2011 r., XVII AmC 161/10.
- Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów – t.j. Dz.U. 2025 poz. 1714, art. 23a, art. 106 ust. 1.
- Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych – t.j. Dz.U. 2026 poz. 650, art. 17 ust. 1 pkt 2 i ust. 3.
- Ustawa „Aktywny rodzic” – t.j. Dz.U. 2026 poz. 532, art. 15 ust. 4, art. 47 ust. 4; obwieszczenie MRPiPS – M.P. 2026 poz. 318.