Aktualizacja: 18 listopada 2026 r. | Stan prawny na 18.11.2026 | Zespół Kidogo
Krótka odpowiedź: ospę wietrzną zgłasza sanepidowi lekarz, który ją rozpoznał, w ciągu 24 godzin. Przedszkole nie ma osobnego obowiązku zgłoszenia, ale musi udzielić sanepidowi informacji, jeśli ten o nie poprosi. Dyrektor informuje rodziców grupy bez podawania danych chorego dziecka, sprawdza, czy w grupie są dzieci z obniżoną odpornością, i reaguje, jeśli w zespole jest pracownica w ciąży. Praca z ryzykiem zakażenia wirusem ospy jest wzbroniona kobietom w ciąży i karmiącym piersią.
Rano mama dzwoni, że jej syn ma ospę. Kilka minut później dyrektorka przypomina sobie, że w tej samej grupie jest dziewczynka po chemioterapii, a jedna z nauczycielek jest w ciąży. Rodzice innych dzieci zaczynają pytać, kto zachorował. Ten tekst pokazuje, co dyrektor przedszkola lub żłobka musi zrobić przy ospie w grupie, czego nie musi, i jak napisać komunikat do rodziców zgodny z RODO.
Kto zgłasza ospę do sanepidu?
Lekarz. Ospa wietrzna jest na liście chorób zakaźnych w załączniku do ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (pkt 36). Art. 27 ust. 1 tej ustawy zobowiązuje lekarza lub felczera, który podejrzewa lub rozpoznaje chorobę zakaźną, do zgłoszenia jej państwowemu inspektorowi sanitarnemu niezwłocznie, nie później niż w ciągu 24 godzin.
Przedszkole i żłobek nie mają osobnego obowiązku zgłaszania ospy. Każdy, także placówka, musi jednak udzielić sanepidowi danych i informacji niezbędnych do nadzoru epidemiologicznego (art. 5 ust. 1 pkt 4) i stosować się do jego nakazów i zakazów (art. 5 ust. 1 pkt 3).
| Kto | Co robi | Podstawa |
|---|---|---|
| KtoLekarz | Co robizgłasza rozpoznanie sanepidowi w ciągu 24 godzin | Podstawaart. 27 ust. 1 ustawy o chorobach zakaźnych |
| KtoRodzic | Co robiinformuje przedszkole zgodnie z umową lub regulaminem | Podstawaregulamin placówki |
| KtoDyrektor | Co robiinformuje rodziców grupy, odpowiada na pytania sanepidu | Podstawaart. 5 ust. 1 pkt 3–4 ustawy |
| KtoSanepid | Co robimoże wydać zalecenia lub decyzje | Podstawaustawa o chorobach zakaźnych |
Co wiadomo o zaraźliwości ospy?
Według Głównego Inspektoratu Sanitarnego ospa wietrzna jest wysoce zaraźliwa. Wirus szerzy się drogą kropelkową, przez kontakt bezpośredni i przez przedmioty świeżo zanieczyszczone wydzieliną z pęcherzyków. Przechorowanie zwykle daje trwałą odporność, więc większość dorosłych jest odporna.
Powiatowa stacja sanitarno-epidemiologiczna podaje, że chory zaraża od 1–2 dni przed pojawieniem się wysypki do około 6 dni po niej, praktycznie do przyschnięcia wszystkich pęcherzyków. To oznacza, że dziecko mogło zarażać w grupie, zanim ktokolwiek zauważył wysypkę.
Ważne: przedszkole nie stawia diagnozy. Jeśli u dziecka w trakcie dnia pojawi się wysypka z gorączką, odizoluj je od grupy pod opieką dorosłego i wezwij rodzica. O tym, kiedy chore dziecko powinno zostać w domu, piszemy w tekście o chorym dziecku w przedszkolu.
Kiedy dziecko może wrócić do przedszkola?
Przepisy nie określają terminu powrotu ani nie wymagają zaświadczenia lekarskiego po ospie. Zgodnie z informacją sanepidu okres zaraźliwości kończy się, gdy wszystkie pęcherzyki przyschną. Zasady powrotu po chorobie zakaźnej warto opisać w regulaminie przedszkola, na przykład że dziecko wraca, gdy zmiany są przyschnięte, a lekarz nie widzi przeciwwskazań.
Jeśli regulamin wymaga zaświadczenia, stosuj tę zasadę konsekwentnie wobec wszystkich dzieci. Nie wymagaj od rodzica informacji o szczegółach leczenia. Gdy dziecko wraca po ospie, nauczycielka może zauważyć ślady po strupkach. Nie są one zaraźliwe po przyschnięciu, więc nie ma powodu odsyłać dziecka do domu. Warto przypomnieć o tym zespołowi, żeby uniknąć niepotrzebnych telefonów do rodziców i nieporozumień przy porannym przyjęciu dziecka.
Co z dziećmi z obniżoną odpornością?
To najważniejsza grupa w razie ospy. Rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w § 6 ust. 1 przewiduje obowiązkowe szczepienie przeciw ospie dla dzieci, które nie chorowały na ospę i mają upośledzoną odporność lub czekają na leczenie immunosupresyjne albo chemioterapię, a także dla dzieci z ich otoczenia.
Ten sam przepis obejmuje obowiązkowym szczepieniem dzieci do 19. roku życia, które nie chorowały na ospę i przebywają albo są zakwalifikowane do pobytu w żłobkach lub klubach dziecięcych (§ 6 ust. 1 pkt 3 lit. i). W przedszkolu takiego obowiązku nie ma. O tym, jak postępować z dzieckiem nieszczepionym, piszemy w tekście o niezaszczepionym dziecku w przedszkolu i żłobku.
Jeśli wiesz, że w grupie jest dziecko z obniżoną odpornością, poinformuj jego rodziców o ospie w grupie od razu, telefonicznie. Decyzję o dalszym postępowaniu podejmują rodzice z lekarzem prowadzącym.
Co zrobić, gdy w zespole jest pracownica w ciąży?
Rozporządzenie w sprawie wykazu prac wzbronionych kobietom w ciąży i karmiącym wymienia w części VI pkt 1 prace stwarzające ryzyko zakażenia wirusem ospy wietrznej i półpaśca. Dotyczy to kobiet w ciąży i karmiących piersią.
Art. 179 Kodeksu pracy wymaga wtedy, by pracodawca przeniósł pracownicę do innej pracy albo dostosował warunki pracy. Jeśli to niemożliwe, zwalnia ją na czas niezbędny z obowiązku świadczenia pracy. W tym czasie zachowuje ona prawo do dotychczasowego wynagrodzenia (art. 179 § 5 KP), a przy przeniesieniu do gorzej płatnej pracy przysługuje jej dodatek wyrównawczy (§ 4).
Uwaga: przepis nie rozstrzyga, czy każda praca w grupie z chorym dzieckiem oznacza ryzyko zakażenia. Pracownica, która przechorowała ospę, jest zwykle odporna. O ocenie ryzyka zdecyduj po konsultacji z lekarzem medycyny pracy, a nie na podstawie domysłów. Nie pytaj pracownicy o szczegóły jej zdrowia poza tym, co niezbędne.
Czy można zamknąć grupę z powodu ospy?
Rzadko jest to konieczne. Rozporządzenie BHP w szkołach i placówkach (§ 18 ust. 2a i 2c) pozwala dyrektorowi zawiesić zajęcia, także jednej grupy, za zgodą organu prowadzącego i po uzyskaniu pozytywnej opinii państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, jeśli sytuacja epidemiologiczna może zagrażać zdrowiu dzieci. Przy pojedynczych przypadkach ospy sanepid zwykle nie wymaga zamknięcia. Gdy zachoruje dużo dzieci lub pracowników, skontaktuj się z sanepidem i zapytaj o zalecenia. Sprawy organizacyjne przy braku kadry opisujemy w tekście o zamknięciu przedszkola z braku kadry.
Wskazówka: Komunikat o ospie wysyłasz tylko do rodziców jednej grupy i widzisz, kto go przeczytał. Sprawdź komunikację z rodzicami w Kidogo. Cennik Kidogo: 6 miesięcy bezpłatnie, potem 0 zł miesięcznie do 20 dzieci, 149 zł do 50 dzieci, 299 zł do 100 dzieci, a powyżej 100 dzieci 299 zł plus 1,99 zł za każde kolejne dziecko. Ceny netto.
Jak poinformować rodziców krok po kroku?
Celem komunikatu jest ostrzeżenie rodziców, a nie wskazanie chorego dziecka.
Krok 1. Potwierdź informację
Zapytaj rodzica, czy rozpoznanie postawił lekarz. Nie wymagaj dokumentów.
Krok 2. Zadzwoń do rodziców dzieci z grupy ryzyka
Dzieci z obniżoną odpornością i rodzice, o których wiesz, że spodziewają się dziecka, powinni dowiedzieć się pierwsi.
Krok 3. Wyślij komunikat do rodziców grupy
Nie podawaj imienia, inicjałów ani innych cech pozwalających rozpoznać dziecko. Wystarczy informacja, że w grupie wystąpił przypadek ospy wietrznej. Gotowe sformułowania znajdziesz też w tekście z wzorami wiadomości do rodziców.
Krok 4. Poinformuj zespół
Pracownicy w ciąży i karmiące piersią powinni wiedzieć o ospie w placówce od razu, żeby mogli porozmawiać z lekarzem.
Krok 5. Wzmocnij higienę
Częstsze mycie rąk, wietrzenie i mycie zabawek ograniczają przenoszenie wirusa przez przedmioty.
Jaki komunikat i checklista przydadzą się przy ospie?
Checklista prowadzi przez pierwszy dzień po zgłoszeniu ospy, a wzór komunikatu pod nią jest gotowy do skopiowania. PDF zawiera oba dokumenty do wydruku.
Checklista „Ospa w grupie”:
Pobierz bezpłatnie wzór komunikatu i checklistę (PDF) – bez zakładania konta i bez podawania maila.
- Informacja od rodzica potwierdzona: rozpoznanie postawił lekarz.
- Rodzice dzieci z obniżoną odpornością poinformowani telefonicznie.
- Komunikat do rodziców grupy wysłany bez danych chorego dziecka.
- Pracownice w ciąży i karmiące piersią poinformowane tego samego dnia.
- Konsultacja z lekarzem medycyny pracy w sprawie pracownicy w ciąży umówiona.
- Przeniesienie lub zwolnienie z pracy pracownicy rozważone (art. 179 KP).
- Higiena wzmocniona: mycie rąk, zabawek, wietrzenie sal.
- Zasady powrotu dziecka sprawdzone w regulaminie.
- Kontakt z sanepidem przy wielu zachorowaniach.
- Zgoda organu prowadzącego i opinia sanepidu przed zawieszeniem zajęć grupy.
Wzór komunikatu dla rodziców:
- Temat: ospa wietrzna w grupie [nazwa grupy].
- Informacja: w grupie wystąpił przypadek ospy wietrznej, rozpoznany przez lekarza.
- Objawy: swędząca wysypka grudkowo-pęcherzykowa, gorączka, złe samopoczucie.
- Prośba: w razie objawów prosimy o pozostawienie dziecka w domu i kontakt z lekarzem.
- Szczególna uwaga: rodziców dzieci z obniżoną odpornością prosimy o kontakt z lekarzem prowadzącym.
- Powrót: dziecko wraca po przyschnięciu wszystkich zmian, zgodnie z regulaminem przedszkola.
- Kontakt: [imię i nazwisko, telefon przedszkola].
Jakich błędów unikać?
Najwięcej problemów wynika z nadmiaru informacji o chorym dziecku.
Błąd 1. Podanie imienia chorego dziecka
Informacja o zdrowiu to dane szczególnej kategorii. Komunikat ma ostrzegać, a nie wskazywać dziecko.
Błąd 2. Wymaganie zaświadczenia bez podstawy w regulaminie
Jeśli regulamin tego nie przewiduje, nie możesz odmówić przyjęcia zdrowego dziecka tylko dlatego, że rodzic nie ma zaświadczenia. Jak postępować przy wszawicy, opisuje tekst wszy w przedszkolu i żłobku – procedura.
Błąd 3. Pominięcie pracownic w ciąży
Brak informacji dla zespołu może narazić pracownicę na ryzyko, którego da się uniknąć. Poinformuj zespół tego samego dnia.
Błąd 4. Samodzielne zamknięcie grupy
Zawieszenie zajęć z powodów epidemiologicznych wymaga zgody organu prowadzącego i pozytywnej opinii sanepidu.
Jak Kidogo pomaga przy ospie w grupie?
W Kidogo komunikat o ospie wysyłasz tylko do rodziców wybranej grupy, a potwierdzenia odczytu pokazują, kto go jeszcze nie przeczytał. Nauczycielki nie muszą podawać prywatnych numerów telefonów. Komunikat zawiera tylko to, co sam wpiszesz, więc łatwo zachować zasadę, że nie podajesz danych chorego dziecka.
Najczęściej zadawane pytania
Czy przedszkole musi zgłosić ospę do sanepidu?
Nie. Zgłoszenia dokonuje lekarz, który rozpoznał chorobę, w ciągu 24 godzin (art. 27 ust. 1 ustawy o chorobach zakaźnych). Przedszkole ma natomiast obowiązek udzielić sanepidowi informacji, jeśli ten o nie poprosi, i stosować się do jego zaleceń. Przy wielu zachorowaniach warto samodzielnie skontaktować się z sanepidem.
Czy mogę podać rodzicom, które dziecko ma ospę?
Nie. Informacja o chorobie dziecka to dane dotyczące zdrowia, czyli szczególna kategoria danych osobowych. Do ostrzeżenia innych rodziców wystarczy wiadomość, że w grupie wystąpił przypadek ospy. Jeśli rodzic chorego dziecka sam zdecyduje się poinformować innych rodziców, to wyłącznie jego decyzja.
Czy nauczycielka w ciąży może pracować, gdy w grupie jest ospa?
Przepisy wzbraniają kobietom w ciąży i karmiącym prac stwarzających ryzyko zakażenia wirusem ospy wietrznej. Ocena, czy takie ryzyko istnieje, zależy między innymi od odporności pracownicy. Skonsultuj sytuację z lekarzem medycyny pracy i w razie potrzeby przenieś pracownicę do innej pracy lub zwolnij z obowiązku pracy z zachowaniem wynagrodzenia.
Czy dzieci w żłobku muszą być szczepione przeciw ospie?
Rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych obejmuje obowiązkowym szczepieniem przeciw ospie dzieci, które nie chorowały na ospę i przebywają lub są zakwalifikowane do pobytu w żłobkach albo klubach dziecięcych. Szczepienie wykonuje lekarz, a placówka nie przeprowadza go sama. W przedszkolu takiego obowiązku nie ma.
Czy rodzeństwo chorego dziecka może przychodzić do przedszkola?
Przepisy tego nie zakazują. Zdrowe rodzeństwo, które nie ma objawów, może zwykle uczęszczać do przedszkola. Pamiętaj jednak, że dziecko może zarażać 1–2 dni przed pojawieniem się wysypki. Poproś rodziców o uważną obserwację i pozostawienie dziecka w domu przy pierwszych objawach choroby.
Czy przy ospie trzeba dezynfekować całe przedszkole?
Przepisy nie wymagają specjalnej dezynfekcji po ospie. Wirus przenosi się głównie drogą kropelkową i przez bezpośredni kontakt, a przez przedmioty tylko wtedy, gdy są świeżo zanieczyszczone. Wystarczy zwykłe, staranne sprzątanie, mycie zabawek i rąk oraz częste wietrzenie sal. Przy wielu zachorowaniach zapytaj sanepid o zalecenia.
Źródła
- Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, t.j. Dz.U. 2025 poz. 1675 | art. 5 ust. 1 pkt 3–4, art. 27 ust. 1, załącznik pkt 36.
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, t.j. Dz.U. 2025 poz. 782 | § 6 ust. 1.
- Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wykazu prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet w ciąży i kobiet karmiących dziecko piersią, Dz.U. 2017 poz. 796 | załącznik, część VI pkt 1.
- Kodeks pracy, t.j. Dz.U. 2026 poz. 1245 | art. 179 § 1–5.
- Rozporządzenie MEN w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach, t.j. Dz.U. 2020 poz. 1604 | § 18 ust. 2a–2c.
- GIS, Ospa wietrzna i półpasiec | drogi zakażenia, odporność, szczepienia.
- PSSE w Wąbrzeźnie, Ospa wietrzna, 28.04.2025 | okres zakaźności.
