Aktualizacja: 20 listopada 2026 r. | Stan prawny na 20.11.2026 | Zespół Kidogo

Krótka odpowiedź: wszawica nie jest chorobą zakaźną w rozumieniu przepisów, więc decyzja o pozostaniu dziecka w domu należy do rodziców. Placówka nie może dziecku zabronić przychodzenia. Dyrektor organizuje kontrolę czystości głowy za zgodą rodziców, informuje rodziców dziecka i całą grupę bez podawania imienia, a po 7–10 dniach planuje ponowną kontrolę.

We wrześniu, po powrocie z wakacji, w wielu grupach pojawia się ten sam problem. Nauczycielka zauważa, że dziecko drapie się po głowie, a po południu dzwoni zdenerwowana mama innego dziecka. Dyrektor musi szybko zdecydować: kto sprawdzi głowy, co napisać rodzicom i czy można odesłać dziecko do domu. Poniżej opisujemy, co mówią Ministerstwo Zdrowia i inspekcja sanitarna, jak wygląda procedura, i dajemy wzór zgody oraz komunikatu do pobrania w PDF.

Czy dziecko z wszawicą musi zostać w domu?

Nie. Ministerstwo Zdrowia wyjaśnia, że wszawica jest chorobą pasożytniczą i nie znajduje się w wykazie chorób zakaźnych w ustawie o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Dlatego decyzja o pozostaniu dziecka w domu do czasu usunięcia wszy nie wymaga interwencji organów władzy publicznej, lecz należy całkowicie do rodziców (strona „Wszawica”, ostatnia modyfikacja 10.05.2023).

Ministerstwo zaleca, by rodzice podjęli działania niezwłocznie, a czas nieobecności dziecka w placówce był możliwie najkrótszy. Powiatowa stacja sanitarno-epidemiologiczna w Sokółce pisze wprost: „Dziecku z wszawicą nie można zabronić uczęszczania do szkoły lub przedszkola”.

W praktyce dyrektor może poprosić rodziców o odebranie dziecka i przeprowadzenie zabiegów tego samego dnia. To prośba, a nie zakaz wstępu. Zasady warto opisać w statucie lub regulaminie, żeby rodzice znali je wcześniej. Ogólne zasady postępowania z chorym dzieckiem opisujemy w tekście o chorym dziecku w przedszkolu.

Te same zasady stosuje się w żłobku i klubie dziecięcym. Rozporządzenie o bezpieczeństwie i higienie dotyczy szkół i placówek oświatowych, ale stanowisko Ministerstwa Zdrowia o tym, że wszawica nie jest chorobą zakaźną, odnosi się do wszystkich dzieci. W żłobku procedurę warto zapisać w regulaminie organizacyjnym. W przedszkolu niepublicznym miejscem na takie zasady jest statut, o którym piszemy w tekście ze wzorem statutu przedszkola niepublicznego.

Kto może sprawdzać głowy dzieci?

Dyrektor zapewnia bezpieczne i higieniczne warunki pobytu w przedszkolu (§ 2 rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa i higieny w szkołach i placówkach). Przepisy nie opisują jednak, kto i na jakich zasadach sprawdza głowy dzieci w przedszkolu.

W szkole kontrolę może przeprowadzić pielęgniarka lub higienistka szkolna u uczniów, których rodzice nie sprzeciwili się profilaktycznej opiece zdrowotnej, zgodnie z ustawą o opiece zdrowotnej nad uczniami. Przedszkola zwykle nie mają pielęgniarki. Stanowisko Ministerstwa Zdrowia przytaczane przez PSSE w Krakowie wskazuje, że kontrolę zarządza dyrektor, a przeprowadza ją pielęgniarka lub osoba upoważniona, z zachowaniem intymności.

Dlatego w przedszkolu i żłobku najbezpieczniej zebrać pisemną zgodę rodziców na sprawdzanie czystości głowy na początku roku. Bez zgody nie sprawdzaj głowy dziecka. Poproś wtedy rodzica, by zrobił to sam w domu.

Upoważnienie do kontroli daj jednej lub dwóm osobom z zespołu, na przykład wicedyrektorce i doświadczonej nauczycielce. Dzięki temu kontrola zawsze wygląda tak samo, a dzieci widzą znaną osobę. Upoważnienie zapisz na piśmie, z zakresem czynności i informacją, że osoba sprawdzająca zachowuje wynik w tajemnicy przed innymi rodzicami i pracownikami.

W Kidogo wysyłasz wiadomość do jednego rodzica, grupy lub całej placówki i widzisz, kto ją przeczytał. Umów bezpłatną prezentację albo zadzwoń: 731 125 003.

Kontrola powinna odbywać się indywidualnie, w osobnym pomieszczeniu, a nie przy całej grupie. Ministerstwo Zdrowia podkreśla poszanowanie prawa dziecka do zachowania w tajemnicy informacji o stanie zdrowia. Wynik kontroli zna dyrektor, osoba sprawdzająca i rodzice dziecka.

Jak wygląda procedura przy wszawicy w grupie?

Wytyczne opublikowane przez PSSE w Krakowie, oparte na stanowisku Departamentu Matki i Dziecka w Ministerstwie Zdrowia, opisują kolejne kroki. Poniżej pokazujemy je w uproszczeniu, w wersji dla przedszkola i żłobka.

Etap Kto Kiedy
EtapKontrola czystości głowy w grupie Ktoosoba upoważniona przez dyrektora Kiedypo pierwszym sygnale
EtapInformacja dla rodziców dziecka z wszami Ktonauczyciel lub dyrektor Kiedytego samego dnia
EtapKomunikat do wszystkich rodziców grupy Ktodyrektor lub upoważniony nauczyciel Kiedytego samego dnia
EtapPomoc rodzinie, która zgłasza trudności Ktodyrektor z ośrodkiem pomocy społecznej Kiedyw razie potrzeby
EtapPonowna kontrola Ktoosoba upoważniona Kiedypo 7–10 dniach

Według tych wytycznych dyrektor lub upoważniona osoba informuje wszystkich rodziców o stwierdzeniu wszawicy w grupie, z zaleceniem codziennej kontroli głowy dziecka i domowników. Jeśli rodzice zgłoszą trudności, na przykład brak pieniędzy na preparat, dyrektor we współpracy z ośrodkiem pomocy społecznej pomaga im. Gdy działania są nieskuteczne, podejmuje kolejne kroki.

W tym samym czasie zadbaj o higienę w sali. PSSE w Sokółce zaleca używanie wyłącznie osobistych przyborów do pielęgnacji włosów. W przedszkolu oznacza to, że dzieci nie dzielą się grzebieniami, szczotkami ani gumkami, a przebrania i czapki z kącika zabaw warto na kilka dni odłożyć. Pościel z leżakowania oddaj do prania zgodnie z zasadami placówki.

Jak napisać komunikat do rodziców?

Komunikat do grupy ma jeden cel: żeby wszyscy rodzice sprawdzili dzieci tego samego dnia. Nie podawaj w nim imienia dziecka ani informacji, z których można je rozpoznać. W małej grupie nawet zdanie „u dziewczynki z długimi włosami” może wskazać konkretne dziecko.

Komunikat wyślij tego samego dnia, najlepiej przed odbiorem dzieci, żeby rodzice mogli kupić preparat w drodze do domu. Dodaj, kiedy planujesz ponowną kontrolę i do kogo można się zwrócić z pytaniami. Jeśli wszy pojawiły się w kilku grupach, wyślij komunikat do całej placówki, a nie do każdej grupy osobno.

Pisz spokojnie. Wszawica może wystąpić w każdym środowisku, niezależnie od statusu i poziomu higieny. PSSE w Sokółce przestrzega, że stygmatyzacja jest główną przyczyną braku wymiany informacji, a bez niej trudno zatrzymać wszy w grupie. Gotowy wzór komunikatu znajdziesz w PDF i w tekście z wzorami wiadomości do rodziców.

Wskazówka: W Kidogo wysyłasz ogłoszenie do wybranej grupy, a przy każdym rodzicu widzisz status odczytu. Sprawdź komunikację z rodzicami w Kidogo. Cennik Kidogo: 6 miesięcy bezpłatnie, potem 0 zł miesięcznie do 20 dzieci, 149 zł do 50 dzieci, 299 zł do 100 dzieci, a powyżej 100 dzieci 299 zł plus 1,99 zł za każde kolejne dziecko. Ceny netto.

Rodzicom dziecka, u którego stwierdzono wszy, przekaż informację osobno, najlepiej w rozmowie lub w prywatnej wiadomości. Powiedz, co zauważyła placówka, poproś o zabiegi u dziecka i domowników i ustal, kiedy dziecko wróci. Nie oceniaj rodziny. Zapytaj, czy potrzebuje pomocy, na przykład informacji, jak przeprowadzić zabieg, i zanotuj datę rozmowy.

Co zrobić, gdy wszy wracają?

Jeśli wszy pojawiają się u tego samego dziecka mimo kolejnych komunikatów, porozmawiaj z rodzicami. Często problemem jest brak wiedzy o tym, że trzeba powtórzyć zabieg i sprawdzić całą rodzinę. Czasem rodzina potrzebuje wsparcia.

Ministerstwo Zdrowia wskazuje, że wszawica może w pewnych przypadkach być sygnałem zaniedbań opiekuńczych. W przypadku uporczywego uchylania się rodziców od działań, dyrektor może zawiadomić pomoc społeczną o konieczności wzmocnienia nadzoru nad realizacją funkcji opiekuńczych i udzielenia rodzinie wsparcia. To ostateczność, a nie pierwszy krok.

Zanim do tego dojdzie, zaproponuj rodzicom spotkanie, przekaż materiały informacyjne stacji sanitarno-epidemiologicznej i ustal termin kolejnej kontroli. Każdą rozmowę i ustalenie zapisz w notatce. Taka dokumentacja pokazuje, że placówka działała spokojnie i krok po kroku.

Jak wdrożyć procedurę krok po kroku?

Krok 1. Spisz procedurę

Opisz, kto sprawdza głowy, gdzie, jak informujesz rodziców i kiedy robisz ponowną kontrolę.

Krok 2. Zbierz zgody

Na początku roku poproś rodziców o pisemną zgodę na sprawdzanie czystości głowy dziecka.

Krok 3. Przeszkol personel

Wyjaśnij zespołowi, jak przeprowadzić kontrolę, jak rozmawiać z dzieckiem i czego nie mówić przy grupie.

Krok 4. Przygotuj komunikaty

Miej gotowy komunikat do grupy i wiadomość do rodziców dziecka z wszami.

Krok 5. Zaplanuj ponowną kontrolę

Wpisz w kalendarz kontrolę po 7–10 dniach od pierwszego sygnału.

Gdzie pobrać procedurę, wzór zgody i komunikat?

Poniżej jest checklista procedury oraz dwa wzory: zgoda rodzica na kontrolę i komunikat do grupy. Dostosuj je do swojej placówki.

Checklista procedury przy wszawicy:

Okładka PDF Kidogo: procedury przy wszawicy

Pobierz bezpłatnie procedurę, wzór zgody i komunikat (PDF) – bez zakładania konta i bez podawania maila.

  • Procedura postępowania przy wszawicy jest spisana i znana personelowi.
  • Masz pisemne zgody rodziców na sprawdzanie czystości głowy dziecka.
  • Wiesz, kto w placówce przeprowadza kontrolę i gdzie się ona odbywa.
  • Kontrola odbywa się indywidualnie, z zachowaniem intymności dziecka.
  • Rodzice dziecka, u którego stwierdzono wszy, dostają informację tego samego dnia.
  • Komunikat do grupy nie zawiera imienia ani innych danych dziecka.
  • Pracownicy wiedzą, że nie wolno piętnować dziecka ani rodziny.
  • Ponowna kontrola jest zaplanowana po 7–10 dniach.
  • Masz listę osób do kontaktu w ośrodku pomocy społecznej, gdy rodzina potrzebuje wsparcia.
  • Zasady są opisane w statucie lub regulaminie i przekazane rodzicom.

Wzór zgody rodzica na kontrolę czystości głowy:

  • Imię i nazwisko dziecka
  • Grupa
  • Wyrażam zgodę na sprawdzanie czystości skóry głowy mojego dziecka przez osobę upoważnioną przez dyrektora
  • Kontrola odbywa się indywidualnie, z poszanowaniem intymności dziecka
  • O wyniku kontroli zostanę poinformowany tego samego dnia
  • Zgodę mogę wycofać w każdej chwili
  • Data i podpis rodzica

Wzór komunikatu do rodziców grupy:

  • Grupa i data
  • W grupie stwierdziliśmy wszawicę. To zdarza się w każdej placówce
  • Prosimy o sprawdzenie dziś głowy dziecka i domowników
  • W razie potrzeby prosimy o zabieg i powtórzenie go zgodnie z ulotką preparatu
  • Ponowną kontrolę w grupie planujemy w dniu
  • Osoba do kontaktu i telefon

Jakich błędów unikać przy wszawicy?

Błąd 1. Zakaz wstępu do przedszkola

Wszawica nie jest chorobą zakaźną. Możesz poprosić rodziców o zabieg, ale nie zabronisz dziecku przychodzenia.

Błąd 2. Kontrola przy całej grupie

Sprawdzanie głów przy innych dzieciach narusza prywatność dziecka. Kontroluj indywidualnie.

Błąd 3. Imię dziecka w komunikacie

Informacja o wszach u konkretnego dziecka to informacja o zdrowiu. Nie podawaj jej innym rodzicom.

Błąd 4. Kontrola bez zgody

Bez zgody rodzica nie sprawdzaj głowy dziecka. Poproś rodzica, by zrobił to sam.

Najczęściej zadawane pytania

Czy przedszkole może odesłać dziecko z wszami do domu?

Placówka nie może zabronić dziecku uczęszczania, bo wszawica nie jest chorobą zakaźną. Dyrektor może poprosić rodziców o odebranie dziecka i przeprowadzenie zabiegów tego samego dnia. Decyzja należy do rodziców. Ministerstwo Zdrowia zaleca, by nieobecność dziecka była jak najkrótsza, a dziecko wróciło do grupy zaraz po zabiegu.

Czy trzeba zgłaszać wszawicę do sanepidu?

Wszawica nie znajduje się w wykazie chorób zakaźnych, więc nie podlega zgłoszeniu jak choroby zakaźne. Ciężar działań przesunięto z inspekcji sanitarnej na placówki, rodziców i ośrodki pomocy społecznej. Stacje sanitarno-epidemiologiczne udostępniają jednak materiały informacyjne, które można przekazać rodzicom, na przykład ulotki i broszury o wszawicy.

Czy nauczycielka może sprawdzić głowę dziecka bez zgody rodzica?

Bezpieczniej tego nie robić. Przepisy nie dają przedszkolu wprost podstawy do kontroli bez zgody. Zbierz pisemne zgody na początku roku. Jeśli rodzic zgody nie dał, poinformuj go o podejrzeniu i poproś, by sprawdził dziecko sam tego samego dnia i dał znać placówce o wyniku.

Czy po wszawicy rodzic musi przynieść zaświadczenie?

Nie ma przepisu, który wymagałby zaświadczenia lekarskiego po wszawicy. Wystarczy informacja od rodzica, że przeprowadził zabieg. Skuteczność sprawdza ponowna kontrola po 7–10 dniach. Żądanie zaświadczenia wydłuża nieobecność dziecka, a nie zwiększa bezpieczeństwa grupy. Zasadę zapisz w statucie lub regulaminie, żeby rodzice znali ją z góry.

Czy pracowników też trzeba sprawdzać?

Wytyczne przytaczane przez PSSE w Krakowie mówią o kontroli wszystkich dzieci w grupie i pracowników placówki. Kontrola pracowników powinna odbywać się za ich zgodą i z zachowaniem prywatności. Warto omówić ją z zespołem wcześniej, żeby nie była zaskoczeniem w trakcie wszawicy w grupie.

Jak często sprawdzać głowy dzieci w przedszkolu?

Przepisy nie określają częstotliwości. Najczęściej placówki robią kontrolę po pierwszym sygnale w grupie i ponownie po 7–10 dniach, jak w wytycznych przytaczanych przez PSSE w Krakowie. Rodzicom warto przypominać o samodzielnym sprawdzaniu głowy dziecka, zwłaszcza po wakacjach i feriach, gdy wszy pojawiają się częściej.


Źródła