Aktualizacja: 20 listopada 2026 r. | Stan prawny na 20.11.2026 | Zespół Kidogo

Krótka odpowiedź: dziecko z cukrzycą może chodzić do przedszkola i żłobka. Dyrektor odpowiada za organizację opieki: zbiera od rodziców informacje i pisemne instrukcje, ustala, kto z personelu, za pisemną zgodą, pomaga przy pomiarach i posiłkach, zapewnia szkolenie i plan na zastępstwa, wycieczki i nagłe sytuacje. Decyzje medyczne należą do lekarza prowadzącego i rodziców, nie do placówki.

Rodzice trzylatka z cukrzycą typu 1 pytają o miejsce w grupie. Dyrektorka chce pomóc, ale pierwsze pytania brzmią: kto będzie sprawdzał poziom cukru, co jeśli nauczycielka zachoruje, i czy placówka w ogóle może się tego podjąć. Ministerstwo Zdrowia zwraca uwagę, że wiedza o cukrzycy wśród pracowników oświaty jest niewystarczająca, a do ogólnodostępnych przedszkoli trafiają coraz młodsze dzieci chore na cukrzycę. Poniżej pokazujemy, jak zorganizować opiekę od strony prawnej i organizacyjnej. Nie podajemy instrukcji medycznych, bo te ustala lekarz prowadzący dziecko.

Czy przedszkole może przyjąć dziecko z cukrzycą?

Tak. Ministerstwo Zdrowia wskazuje, że dzieci przewlekle chore i z niepełnosprawnością mają prawo chodzić do ogólnodostępnych przedszkoli i szkół, a obowiązkiem dyrektora jest zapewnienie dziecku odpowiedniej opieki, odżywiania oraz metod opiekuńczo-wychowawczych (strona „Uczeń przewlekle chory w szkole”, pierwsza publikacja 21.11.2022).

Według Ministerstwa Zdrowia u dziecka z cukrzycą typu 1 konieczne jest stałe sprawdzanie poziomu cukru we krwi, podawanie insuliny i obliczanie kaloryczności posiłków, a niewłaściwa opieka może powodować powikłania groźne dla zdrowia i życia (strona „Dziecko z cukrzycą”, ostatnia modyfikacja 04.01.2021). Dlatego przyjęcie dziecka wymaga przygotowania, ale nie jest powodem do odmowy samo w sobie.

W przedszkolu niepublicznym zasady przyjęć ustala statut. Jeśli placówka obawia się, że nie zapewni bezpiecznej opieki, najpierw porozmawiaj z rodzicami i sprawdź, czego potrzeba. Odmowa przyjęcia wyłącznie z powodu choroby dziecka jest ryzykowna i przed taką decyzją warto skonsultować się z prawnikiem.

Jakie informacje placówka powinna dostać od rodziców?

W przedszkolu publicznym rodzic przekazuje dyrektorowi uznane przez siebie za istotne dane o stanie zdrowia, diecie i rozwoju dziecka (art. 155 Prawa oświatowego). W żłobku dane o zdrowiu i diecie są w katalogu danych z art. 3a ust. 1 pkt 6 ustawy o opiece nad dziećmi do lat 3. W przedszkolu niepublicznym te same informacje zbierasz w karcie zgłoszenia, na osobnej stronie o zdrowiu.

Przy cukrzycy to za mało. Potrzebujesz pisemnych instrukcji od rodziców, przygotowanych z lekarzem prowadzącym. Powinny opisywać, jakie czynności wykonuje się w placówce, w jakich sytuacjach, z jakim sprzętem i kiedy dzwonić do rodzica albo na numer alarmowy.

W Kidogo przy każdym dziecku zapisujesz profil dietetyczny połączony z jadłospisem, a kuchnia lub catering widzi listę wykluczeń przed przygotowaniem posiłków. Umów bezpłatną prezentację albo zadzwoń: 731 125 003.

Oprócz instrukcji zbierz aktualne numery telefonów obojga rodziców, upoważnienie rodzica do wykonywania określonych czynności przez pracowników i informację, jaki sprzęt dziecko ma przy sobie. Ustal z rodzicami, jak często aktualizują instrukcje, na przykład po każdej wizycie u lekarza, i kto w placówce je przyjmuje.

Informacje o chorobie dziecka to dane o zdrowiu, czyli szczególna kategoria danych. Dostęp do instrukcji powinny mieć osoby, które opiekują się dzieckiem, a nie cały zespół i wszyscy rodzice z grupy. Podobne zasady stosuje się przy alergiach pokarmowych, co opisujemy w tekście o dziecku z alergią w przedszkolu.

Kto w placówce pomaga dziecku z cukrzycą?

Przepisy o przedszkolach nie wskazują wprost, kto ma pomagać dziecku przewlekle choremu. Ustawa o opiece zdrowotnej nad uczniami dotyczy szkół, ale Ministerstwo Zdrowia wskazuje, że jej rozwiązania w zakresie zgody pracowników na podawanie leków lub wykonywanie innych czynności mogą być stosowane pomocniczo także w przedszkolach.

Zgodnie z tą ustawą podawanie leków lub wykonywanie innych czynności przez pracowników może odbywać się wyłącznie za ich pisemną zgodą (art. 21 ust. 3). Ministerstwo Zdrowia dodaje, że potrzebne jest też upoważnienie rodzica. Dyrektor nie może więc polecić nauczycielce wykonywania czynności przy dziecku bez jej zgody. Może natomiast zaproponować to zadanie, zorganizować szkolenie i ustalić zastępstwo.

Zgoda pracownika powinna określać, jakich czynności dotyczy i jakiego dziecka. Pracownik może ją wycofać, dlatego dyrektor powinien mieć plan na taką sytuację, zanim nastąpi. W rozmowie z zespołem wyjaśnij, na czym polega pomoc, jakie są instrukcje i jakie wsparcie dostaną od rodziców. Obawy pracowników zwykle maleją po szkoleniu praktycznym.

Zadanie Kto Dokument
ZadanieInstrukcje postępowania Ktorodzice z lekarzem prowadzącym Dokumentpisemne instrukcje
ZadanieCzynności przy dziecku w placówce Ktopracownik, który się zgodził Dokumentpisemna zgoda pracownika i upoważnienie rodzica
ZadanieSzkolenie personelu Ktodyrektor organizuje Dokumentlista obecności na szkoleniu
ZadaniePosiłki i ich skład Ktodyrektor, kuchnia lub catering Dokumentjadłospis z informacją o składzie
ZadanieKontakt w nagłej sytuacji Ktokażdy pracownik Dokumentlista telefonów i procedura

W żłobku, do którego uczęszcza więcej niż dwadzieścioro dzieci, zatrudnia się co najmniej jedną pielęgniarkę lub położną (art. 15 ust. 3 ustawy o opiece nad dziećmi do lat 3). Od 1 stycznia 2027 r. próg wzrośnie do ponad trzydzieściorga dwojga dzieci, a żłobek będzie mógł zamiast zatrudnienia zapewnić dzieciom opiekę pielęgniarki lub położnej zgodnie ze statutem (Dz.U. 2026 poz. 1123). Obecność pielęgniarki nie zwalnia dyrektora z organizacji opieki przez cały czas pracy placówki.

Jak przeszkolić personel?

Ustawa o opiece zdrowotnej nad uczniami nakłada na dyrektora szkoły obowiązek zapewnienia pracownikom szkoleń lub innych form zdobycia wiedzy o postępowaniu wobec uczniów przewlekle chorych (art. 22). W przedszkolu to dobra praktyka, nawet jeśli przepis nie dotyczy placówki wprost.

Przeszkolić warto nie tylko nauczycielkę grupy. Potrzebna jest też osoba na zastępstwo, pomoc nauczyciela i pracownicy, którzy prowadzą zajęcia dodatkowe. Ministerstwo Zdrowia prowadziło w latach 2014–2020 ogólnopolskie szkolenia o cukrzycy u dzieci i udostępnia materiały, w tym broszurę „Dziecko z cukrzycą w szkole i przedszkolu”. Na szkolenie praktyczne umów się z rodzicami i zespołem diabetologicznym dziecka.

Po szkoleniu zapisz, kto w nim uczestniczył i kiedy. Szkolenie warto powtarzać, na przykład na początku roku szkolnego i przy zmianie sprzętu lub zaleceń.

Wskazówka: W Kidogo profil dietetyczny dziecka jest połączony z jadłospisem, a rodzice widzą menu w aplikacji. Sprawdź jadłospisy w Kidogo. Cennik Kidogo: 6 miesięcy bezpłatnie, potem 0 zł miesięcznie do 20 dzieci, 149 zł do 50 dzieci, 299 zł do 100 dzieci, a powyżej 100 dzieci 299 zł plus 1,99 zł za każde kolejne dziecko. Ceny netto.

Każdy pracownik powinien znać podstawy pierwszej pomocy. Kto nie udziela pomocy człowiekowi w położeniu grożącym bezpośrednim niebezpieczeństwem utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, mogąc jej udzielić bez narażenia siebie, podlega karze (art. 162 § 1 Kodeksu karnego). Zasady szkoleń opisujemy w tekście o pierwszej pomocy w przedszkolu i żłobku.

Jak zorganizować posiłki, zajęcia i wycieczki?

Przy cukrzycy liczy się przewidywalność. Kuchnia albo catering powinni przekazywać informację o składzie posiłków, a nauczycielka wiedzieć, kiedy dziecko je i co zjadło. Ustal z rodzicami, jak informujesz ich o posiłkach i o tym, ile dziecko zjadło.

Osobnym tematem są urodziny i poczęstunki w grupie. Ustal z rodzicami dziecka, jak postępować, gdy inni rodzice przynoszą słodycze, i poinformuj o tej zasadzie całą grupę w ogólny sposób, bez ujawniania choroby dziecka. Dobrze działa stała zasada dla wszystkich, na przykład owoce zamiast ciast.

Zajęcia ruchowe, rytmika i wyjścia na plac zabaw też wpływają na samopoczucie dziecka. Plan dnia grupy przekaż rodzicom, by mogli go uwzględnić w instrukcjach. Przy wycieczkach ustal wcześniej, kto zabiera sprzęt i przekąski, i kto z przeszkolonych osób jedzie z grupą. Zasady wyjść opisujemy w tekście o wycieczkach w przedszkolu i żłobku.

Co zapisać w procedurze placówki?

Procedura opieki nad dzieckiem przewlekle chorym porządkuje zadania i chroni zarówno dziecko, jak i personel. Nie musi opisywać cukrzycy od strony medycznej. Jej zadaniem jest wskazanie, kto co robi i jakie dokumenty są potrzebne.

W procedurze warto zapisać:

  • kto przyjmuje od rodziców instrukcje i ich aktualizacje,
  • gdzie przechowuje się instrukcje, sprzęt i przekąski dziecka,
  • kto z pracowników wyraził zgodę na wykonywanie czynności i kto go zastępuje,
  • jak placówka informuje rodziców o posiłkach i samopoczuciu dziecka,
  • co robi pracownik w nagłej sytuacji i kogo zawiadamia,
  • jak przygotować wycieczkę i wyjście poza placówkę.

Procedurę podawania leków, w tym leków ratunkowych, opisujemy osobno w tekście o podawaniu leków w przedszkolu i żłobku. Przy cukrzycy obie procedury powinny być ze sobą spójne. Procedurę zatwierdza dyrektor, a personel potwierdza, że ją zna.

Jak przygotować placówkę krok po kroku?

Krok 1. Spotkanie z rodzicami

Przed pierwszym dniem ustal, czego dziecko potrzebuje w ciągu dnia i jakie instrukcje przygotuje lekarz prowadzący.

Krok 2. Instrukcje i upoważnienia

Zbierz pisemne instrukcje, upoważnienie rodzica i aktualne telefony. Przechowuj je w jednym miejscu, znanym personelowi.

Krok 3. Zgody pracowników

Zapytaj pracowników, kto zgadza się wykonywać określone czynności. Zgodę przyjmij na piśmie.

Krok 4. Szkolenie i zastępstwa

Przeszkol co najmniej dwie osoby i ustal, kto przejmuje opiekę, gdy nauczycielki nie ma.

Krok 5. Przegląd po miesiącu

Po pierwszym miesiącu porozmawiaj z rodzicami i zespołem, co działa, a co trzeba zmienić.

Jakich błędów unikać?

Błąd 1. Polecenie bez zgody pracownika

Czynności przy dziecku wykonuje osoba, która się na to zgodziła na piśmie. Polecenie służbowe tego nie zastąpi.

Błąd 2. Instrukcje ustne

Ustne wskazówki rodzica przy drzwiach szybko się gubią. Instrukcje muszą być na piśmie i aktualne.

Błąd 3. Jedna przeszkolona osoba

Gdy jedyna przeszkolona nauczycielka jest na urlopie, dziecko zostaje bez opieki. Planuj zastępstwa.

Błąd 4. Brak informacji o posiłkach

Bez informacji o składzie posiłków i o tym, co dziecko zjadło, rodzicom trudno zaplanować opiekę.

Najczęściej zadawane pytania

Czy nauczycielka musi zgodzić się na pomoc dziecku z cukrzycą?

Tak. Ustawa o opiece zdrowotnej nad uczniami mówi, że czynności przy uczniu pracownicy wykonują wyłącznie za pisemną zgodą (art. 21 ust. 3). Ministerstwo Zdrowia wskazuje, że to rozwiązanie można stosować pomocniczo w przedszkolach. Dyrektor nie powinien więc przydzielać tego zadania poleceniem służbowym, tylko zapytać o zgodę i zapewnić szkolenie.

Czy przedszkole może wymagać, by rodzic przychodził w ciągu dnia?

Przepisy tego nie regulują. Placówka może uzgodnić z rodzicami, że w określonych sytuacjach przychodzą lub są pod telefonem. Warunek, że rodzic musi codziennie przychodzić, może w praktyce uniemożliwić mu pracę. Lepiej ustalić podział zadań, szkolenie personelu i plan na nagłe sytuacje, a potem sprawdzić je po miesiącu.

Kto ustala, co robić przy złym samopoczuciu dziecka?

Lekarz prowadzący dziecko razem z rodzicami. Placówka dostaje pisemne instrukcje i postępuje zgodnie z nimi. Personel nie podejmuje decyzji medycznych na własną rękę ani nie zmienia zaleceń. W sytuacji zagrożenia życia każdy pracownik wzywa pomoc pod numer alarmowy i informuje rodziców, zgodnie z procedurą placówki.

Czy w żłobku opiekę przejmuje pielęgniarka?

W żłobku, do którego uczęszcza więcej niż dwadzieścioro dzieci, zatrudnia się pielęgniarkę lub położną. Od 1 stycznia 2027 r. próg wzrośnie do ponad trzydzieściorga dwojga dzieci. Pielęgniarka nie musi być jednak w żłobku przez cały dzień, dlatego opiekunki w grupie też powinny być przeszkolone.

Czy dziecko z cukrzycą może jechać na wycieczkę?

Tak, jeśli placówka ją przygotuje. Ustal z rodzicami, co dziecko zabiera, jak wyglądają posiłki w trakcie wyjazdu i kto z przeszkolonych osób jedzie z grupą. Przy dłuższym wyjeździe poproś rodziców o osobne instrukcje. Bez przygotowania lepiej przesunąć wycieczkę niż ryzykować zdrowie dziecka.

Gdzie znaleźć materiały o cukrzycy dla personelu?

Ministerstwo Zdrowia udostępnia na stronie gov.pl materiały ze szkoleń, w tym broszurę „Dziecko z cukrzycą w szkole i przedszkolu”. Najlepszym źródłem wiedzy o konkretnym dziecku są jednak rodzice i jego lekarz prowadzący. Ogólne materiały nie zastąpią indywidualnych instrukcji przygotowanych dla konkretnego dziecka.


Źródła