Dziecko z alergią w przedszkolu – procedura, oświadczenie i jadłospis

Ostatnia aktualizacja: 9 listopada 2026 r. Stan prawny: 09.11.2026.

Krótka odpowiedź: dziecko z alergią w przedszkolu potrzebuje trzech rzeczy: pisemnej informacji od rodzica, najlepiej z zaświadczeniem lekarskim, listy wykluczeń dla kuchni i jadłospisu z oznaczonymi alergenami. Informacja o 14 alergenach przy daniach bez opakowania jest obowiązkowa (art. 44 ust. 1 lit. a i załącznik II rozporządzenia UE nr 1169/2011). W przedszkolu publicznym rodzic przekazuje dane o zdrowiu i diecie dyrektorowi (art. 155 Prawa oświatowego). W niepublicznym zapisz to w umowie.

Ten poradnik jest dla Ciebie, jeśli prowadzisz przedszkole, żłobek albo klub dziecięcy i masz w grupie dziecko z alergią pokarmową. Dostajesz procedurę w sześciu krokach, wzór oświadczenia rodzica do skopiowania, tabelę 14 alergenów i listę wykluczeń dla kuchni lub cateringu. Na końcu piszemy, co zrobić, gdy dojdzie do reakcji.

Jakie przepisy dotyczą dziecka z alergią w przedszkolu i żłobku?

Nie ma jednej ustawy „o alergiach w przedszkolu”. Zasady składasz z kilku przepisów: o informacji o żywności, o żywieniu w placówce i o danych dziecka.

Najważniejsze jest rozporządzenie (UE) nr 1169/2011. Art. 9 ust. 1 lit. c wymienia alergeny wśród obowiązkowych informacji. Art. 44 ust. 1 lit. a mówi, że przy żywności bez opakowania ta informacja jest obowiązkowa zawsze. Obiad podany na talerzu to właśnie taka żywność. W Polsce sposób podania określa § 19 rozporządzenia o znakowaniu środków spożywczych: informacja ma być na wywieszce albo w inny sposób, w miejscu dostępnym bezpośrednio.

Druga warstwa to przepisy o żywieniu. Przedszkole stosuje rozporządzenie ministra zdrowia z 16 lutego 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 197). Żłobek i klub dziecięcy na razie stosują art. 22 ustawy o opiece nad dziećmi do lat 3. Od 1 września 2027 r. wejdzie art. 6e, który wprost mówi o dzieciach z dietą z powodów zdrowotnych.

Wyobraź sobie wrzesień. Mama czterolatka mówi przy drzwiach: „On nie może jeść orzechów, mówiłam w czerwcu”. Ty tego nie pamiętasz, kucharka też nie. Dlatego wszystko w tym tekście zaczyna się od kartki, a nie od rozmowy w szatni.

Czy rodzic musi przynieść zaświadczenie lekarskie?

Przepisy nie nakazują tego wprost. Możesz jednak tego wymagać, jeśli zapiszesz to w statucie, regulaminie albo umowie. I warto.

Prezentacja szkoleniowa Państwowej Inspekcji Sanitarnej (PSSE w Przemyślu, 26.08.2026), powołując się na publikację „Alergie pokarmowe i zasady żywienia dzieci w przedszkolu”, ujmuje to tak:

„Konieczność zastosowania diety leczniczej lub eliminacyjnej powinna zawsze wynikać z zaleceń lekarskich.”

Ta sama prezentacja podpowiada rozwiązanie. Zapisz w statucie albo regulaminie rekrutacji, że każda dieta lecznicza i eliminacyjna wymaga zaświadczenia. Najlepiej przy składaniu wniosku o przyjęcie.

Odróżnij dwie sytuacje. Dieta z powodów zdrowotnych, np. bez mleka, jaj czy glutenu, wymaga zaświadczenia z listą wykluczeń. Dieta z wyboru rodziny, np. wegetariańska, wymaga tylko deklaracji rodzica. Nie myl ich w kuchni, bo błąd w każdej kosztuje co innego.

Ważne: alergia to dana o zdrowiu, czyli szczególna kategoria danych (art. 9 RODO). Zbieraj tylko to, czego potrzebujesz do opieki i posiłków (art. 5 ust. 1 lit. c RODO). Kuchnia potrzebuje listy wykluczeń, a nie całej dokumentacji z poradni.

Jak wygląda procedura dla dziecka z alergią krok po kroku?

Sześć kroków, od zapisu do przeglądu. Każdy kończy się czymś na piśmie.

Krok 1. Zbierz informację przy zapisie

W karcie zgłoszenia albo umowie zapytaj o alergie, nietolerancje i diety. Poproś o podpisane oświadczenie rodzica. Wzór znajdziesz niżej.

Krok 2. Poproś o zaświadczenie z listą wykluczeń

Przy diecie z powodów zdrowotnych poproś o zaświadczenie lekarskie. Najbardziej przydatne jest takie, które wymienia konkretne produkty do wykluczenia, a nie tylko diagnozę.

Krok 3. Ustal z kuchnią albo cateringiem, co jest możliwe

Pokaż kucharce lub firmie cateringowej listę wykluczeń przed pierwszym dniem dziecka. Ustalcie, które posiłki wychodzą z kuchni w wersji eliminacyjnej, a które trzeba rozwiązać inaczej.

Krok 4. Oznacz alergeny w jadłospisie

Przy każdym daniu podaj alergeny z załącznika II rozporządzenia 1169/2011. Wariant eliminacyjny opisz osobno, żeby rodzic widział, co dostanie jego dziecko.

Krok 5. Przygotuj plan na wypadek reakcji

Spisz z rodzicem objawy, numer kontaktowy i leki przepisane dziecku. Jeśli rodzic przekazuje autowstrzykiwacz z adrenaliną, ustalcie, gdzie leży i kto umie go użyć.

Krok 6. Przeglądaj dietę co pół roku i po każdej zmianie

Alergie u małych dzieci się zmieniają. Ustal stały termin przeglądu, np. we wrześniu i w lutym. Poproś rodzica o nowe zaświadczenie, gdy lekarz rozszerza albo zawęża dietę.

Alergia w czterech miejscach naraz

1. Rodzic. Oświadczenie i zaświadczenie. Zgłasza każdą zmianę.
2. Dyrektor. Zatwierdza dietę i plan reakcji. Pilnuje przeglądu.
3. Kuchnia lub catering. Lista wykluczeń. Oddzielne przygotowanie.
4. Nauczyciel. Wie, co dziecko może zjeść. Zna plan reakcji.

Co powinno zawierać oświadczenie rodzica o alergii?

Imię i nazwisko dziecka, grupę, alergeny i produkty do wykluczenia, objawy reakcji i kontakt. Do tego podpis i data. Poniżej wzór do skopiowania i dopasowania.

Wzór oświadczenia rodzica o alergii lub diecie dziecka

Imię i nazwisko dziecka: ........................................................

Grupa: ........................................................

Oświadczam, że moje dziecko:

1. ma alergię lub nietolerancję pokarmową na: ........................................................
2. nie może spożywać następujących produktów i składników: ........................................................
3. stosuje dietę z powodów zdrowotnych: tak | nie. Jeśli tak, dołączam zaświadczenie lekarskie z dnia: ....................
4. stosuje dietę z innych powodów (np. wegetariańską): tak | nie. Jaką: ....................
5. objawy reakcji, które obserwowaliśmy: ........................................................
6. leki przepisane dziecku na wypadek reakcji: brak | są, przekazuję je placówce: ........................................................
7. osoby do kontaktu i numery telefonów: ........................................................

Zobowiązuję się niezwłocznie poinformować placówkę o każdej zmianie diety lub stanu zdrowia dziecka.

Data i podpis rodzica: ........................................................

Informacja o danych: dane o zdrowiu dziecka przetwarzamy wyłącznie w celu zapewnienia mu bezpiecznej opieki i posiłków. Dostęp mają tylko osoby, które ich potrzebują do tej pracy.

Koniec wzoru. Klauzulę informacyjną RODO dopasuj do swojej placówki. Takie oświadczenie zbierzesz też w formie elektronicznej. Szerzej piszemy o tym w tekście o zgodach rodziców online.

Jak oznaczać alergeny w jadłospisie przedszkola?

Przy każdym daniu wypisz alergeny z załącznika II rozporządzenia 1169/2011, nazwą, nie samym numerem. Jadłospis ma być dostępny bez pytania kogokolwiek.

Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych wyjaśnia, że informacje podaje się na wywieszce albo w inny sposób, w miejscu bezpośrednio dostępnym. Konsument ma się z nimi zapoznać bez pytania obsługi. Sam kod QR nie wystarcza. Alergeny wyróżniasz w składzie, np. pogrubieniem (art. 21 rozporządzenia 1169/2011).

Numery z legendą to częsta praktyka. Stosuje je też przykładowy jadłospis z prezentacji sanepidu. Bezpieczniej jednak obok numeru wpisać nazwę, bo rodzic nie zawsze ma legendę pod ręką.

Kucharka zmienia rano danie, bo nie dojechała dostawa ryby? Wtedy zmienia się też lista alergenów. Poprawiony jadłospis wywieś i wyślij tego samego dnia.

Wskazówka: w module jadłospisy w Kidogo każde dziecko ma profil dietetyczny. Gdy planujesz posiłek z alergenem, system pokazuje ostrzeżenie, a kuchnia lub catering widzi listę wykluczeń. Alergeny są oznaczone przy każdym daniu w aplikacji rodzica. Pierwsze 6 miesięcy są bezpłatne.

Jak przygotować listę wykluczeń dla kuchni lub cateringu?

Lista wykluczeń mówi kuchni, kto, w której grupie i czego nie je. Bez diagnozy i bez historii choroby. Aktualizujesz ją przy każdej zmianie diety i nieobecności.

Jedna kartka dla kuchni powinna mieć: imię i pierwszą literę nazwiska dziecka, grupę, wykluczone produkty i rodzaj posiłku zastępczego. Dodaj datę ostatniej zmiany. Jeśli nie gotujesz na miejscu, przekazuj ją cateringowi z wyprzedzeniem i ustal w umowie, kto i kiedy ją potwierdza.

W kuchni liczy się też to, jak gotujesz. Wspomniana prezentacja PSSE wymienia m.in.:

• oddzielne przechowywanie produktów z alergenami;
• dokładne mycie powierzchni i sprzętu;
• rozdział w czasie przygotowania dań z alergenem i bez niego;
• oznaczone stanowiska i sprzęt do diet eliminacyjnych;
• szkolenia pracowników.

Catering łamie przepisy o żywieniu w przedszkolu? Art. 52c ust. 5 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia pozwala Ci rozwiązać umowę bez wypowiedzenia i bez odszkodowania. Więcej o wymaganiach dla jadłospisu piszemy w tekście o nowych zasadach żywienia w przedszkolu.

Przykład: założenia: grupa 25 dzieci, w poniedziałek obecnych 22. Dwoje dzieci nie je mleka, jedno nie je jaj ani orzechów. Obiad: zupa krem z dyni ze śmietaną, kotlet drobiowy w panierce z jajkiem, ziemniaki, surówka. Kuchnia przygotowuje 19 porcji podstawowych, 2 porcje bez mleka (zupa bez śmietany) i 1 porcję bez jaj (kotlet bez panierki). Gdy jedno z dzieci bez mleka jest nieobecne, porcji bez mleka jest 1.

Co zrobić, gdy dziecko ma reakcję alergiczną?

Wezwij pomoc (112) i działaj. Jeśli rodzic przekazał lek przepisany dziecku, np. adrenalinę w autowstrzykiwaczu, pracownik może go użyć w ramach pierwszej pomocy. Nie czekaj na telefoniczną zgodę rodzica.

Od 30 maja 2025 r. definicja pierwszej pomocy obejmuje wykorzystanie produktów leczniczych dostępnych na miejscu zdarzenia (art. 3 pkt 7 ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym, po zmianie Dz.U. 2025 poz. 637). Kto widzi osobę w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego, ma obowiązek powiadomić służby (art. 4). Osoba udzielająca pierwszej pomocy korzysta z ochrony jak funkcjonariusz publiczny (art. 5 ust. 1).

Placówka nie może jednak kupić adrenaliny na zapas. Rzecznik Praw Dziecka zwracał uwagę w marcu 2026 r., że autowstrzykiwacz jest dostępny tylko na receptę dla pacjenta. Dlatego lek dziecka przekazuje rodzic, razem z instrukcją i datą ważności.

Jest wtorek, 11:40. Pięciolatek po podwieczorku drapie się po szyi i ciężko oddycha. Nauczycielka wie, gdzie jest pudełko z jego imieniem, bo ćwiczyliście to we wrześniu. Druga osoba dzwoni pod 112, a potem do mamy. To nie przypadek, tylko plan z kroku 5.

Uwaga: nie podawaj dziecku leków „na wszelki wypadek” ani leków innego dziecka. Planowe podawanie leków to osobna procedura z pisemną prośbą rodzica i zaleceniami lekarza. Tu opisujemy tylko stan nagły.

Po zdarzeniu zapisz godzinę, objawy, podany lek i kto wezwał pomoc. Powiadom rodziców i oddaj im zużyty autowstrzykiwacz, żeby mogli kupić nowy.

Czy rodzic może przynosić dziecku własne posiłki?

W żłobku i klubie dziecięcym od 1 września 2027 r. tak, po uzgodnieniu z dyrektorem, jeśli dieta wynika ze szczególnych wymagań zdrowotnych (art. 6e ust. 5 ustawy o opiece nad dziećmi do lat 3). W przedszkolu nie ma przepisu wprost, więc decydujesz Ty i zapisujesz zasady.

Ustawa zmieniająca (Dz.U. 2026 poz. 1123) dodaje też art. 6e ust. 4. Do czasu wydania osobnych przepisów żłobek uwzględnia potrzeby takich dzieci „w miarę swoich możliwości”. To nie jest zgoda na odmowę każdej diety, tylko na realną ocenę możliwości kuchni.

Prezentacja PSSE podsuwa rozsądne wyjście przy trudnych dietach. Dziecko dostaje przynajmniej jeden główny posiłek z placówki, a inne może jeść z domu. Jeśli podgrzewasz jedzenie z domu, używaj innych naczyń i sprzętu niż dla pozostałych dzieci. Zapisz to w regulaminie, razem z opisem pojemnika i godziną dostarczenia.

O wymaganiach dla żłobków szerzej piszemy w poradniku o standardach opieki w żłobku.

Najczęstsze błędy przy dietach eliminacyjnych

Błąd 1. Informacja tylko w zeszycie wychowawczyni

Wychowawczyni wie, ale kuchnia już nie. W dniu zastępstwa nie wie nikt. Lista wykluczeń musi być tam, gdzie wydaje się posiłki.

Błąd 2. Alergeny wpisane raz na cały rok

Jadłospis się zmienia, a z nim alergeny. Każda podmiana dania to nowa lista. Szczególnie przy cateringu.

Błąd 3. Cała dokumentacja medyczna w kuchni

Kucharka nie potrzebuje wypisu ze szpitala. Wystarczy jej lista produktów do wykluczenia. Resztę trzymaj w teczce dziecka.

Błąd 4. Lek dziecka zamknięty w gabinecie dyrektora

W nagłej reakcji liczy się czas. Lek ma leżeć w ustalonym miejscu, opisany imieniem dziecka. Zabieraj go też na wycieczki.

Jak Kidogo pomaga przy alergiach i dietach?

Kidogo łączy profil dietetyczny dziecka z jadłospisem. Gdy planujesz danie z alergenem, widzisz ostrzeżenie. Kuchnia lub catering dostaje listę dzieci z wykluczeniami i liczbę porcji, która zmienia się razem z obecnością. Historia zmian w dietach i jadłospisach zostaje w systemie. Deklaracje dietetyczne zbierzesz przez formularze dla rodziców i zobaczysz, kto jeszcze nie odpowiedział.

System nie zastąpi sprawdzania etykiet, receptur i zaświadczeń. Pomaga jednak, żeby informacja z oświadczenia trafiła tam, gdzie gotuje się obiad.

Oferta: 6 miesięcy bezpłatnie, potem 0 zł miesięcznie do 20 dzieci, 149 zł do 50 dzieci, 299 zł do 100 dzieci, a powyżej 100 dzieci 299 zł plus 1,99 zł za każde kolejne dziecko. Ceny netto. Szczegóły są w cenniku Kidogo.

Najczęściej zadawane pytania

Czy przedszkole musi przygotować dietę eliminacyjną?

Przepisy wymagają, by żywienie w przedszkolu spełniało normy dla wieku dziecka (§ 2 ust. 1 rozporządzenia z 16.02.2026 r.). Prezentacja sanepidu wskazuje, że dotyczy to także żywienia dietetycznego. Dyrektor odpowiada też za opiekę i bezpieczeństwo dzieci. W praktyce szukasz rozwiązania: wariant z kuchni, catering z dietą albo uzgodniony posiłek z domu. Żłobek od 1.09.2027 r. uwzględnia takie potrzeby w miarę możliwości (art. 6e ust. 4).

Czy wystarczy oświadczenie rodzica bez zaświadczenia lekarskiego?

Przy diecie z wyboru, np. wegetariańskiej, wystarczy deklaracja rodzica. Przy diecie z powodów zdrowotnych lepiej wymagać zaświadczenia z listą produktów do wykluczenia. Przepisy tego wprost nie nakazują, ale materiały sanepidu wskazują, że dieta eliminacyjna powinna wynikać z zaleceń lekarskich. Wymóg zaświadczenia zapisz w statucie, regulaminie albo umowie, najlepiej na etapie zapisu.

Czy nauczyciel może podać dziecku adrenalinę?

Tak, w stanie nagłym, w ramach pierwszej pomocy. Od 30.05.2025 r. pierwsza pomoc obejmuje użycie produktów leczniczych dostępnych na miejscu zdarzenia (art. 3 pkt 7 ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym). Chodzi o lek przepisany dziecku i przekazany placówce przez rodzica. Równocześnie trzeba wezwać pomoc pod numerem 112 i powiadomić rodziców. Placówka nie kupi adrenaliny na własny zapas.

Jak oznaczyć alergeny w jadłospisie przedszkola?

Przy każdym daniu podaj alergeny z listy 14 grup z załącznika II rozporządzenia 1169/2011 i wyróżnij je, np. pogrubieniem. Jadłospis ma wisieć albo być dostępny tak, żeby rodzic nie musiał nikogo pytać. Sam kod QR nie wystarcza. Gdy danie się zmienia, zmień też alergeny tego samego dnia. Bezpieczniej wpisać nazwę alergenu, a nie tylko numer.

Kto w placówce może wiedzieć o alergii dziecka?

Ci, którzy potrzebują tej wiedzy, żeby bezpiecznie opiekować się dzieckiem i podać mu posiłek. Zwykle to nauczyciele grupy, pomoc, kuchnia lub catering i dyrektor. Dane o zdrowiu to szczególna kategoria danych (art. 9 RODO), więc kuchnia dostaje listę wykluczeń, nie diagnozę. Nie wywieszaj na korytarzu listy dzieci z chorobami.

---

Źródła

1. Rozporządzenie (UE) nr 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności – EUR-Lex, art. 9 ust. 1 lit. c, art. 21, art. 44 ust. 1 lit. a, załącznik II.
2. Rozporządzenie MRiRW z 23.12.2014 r. w sprawie znakowania poszczególnych rodzajów środków spożywczych – Dz.U. 2015 poz. 29 ze zm., § 19.
3. IJHARS – Znakowanie żywności nieopakowanej oraz WIJHARS Zielona Góra – Informacje o alergenach.
4. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 16.02.2026 r. – Dz.U. 2026 poz. 197, § 2 ust. 1.
5. Ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia – t.j. Dz.U. 2026 poz. 1399, art. 52c.
6. Ustawa o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 – t.j. Dz.U. 2025 poz. 798, art. 22; ustawa zmieniająca – Dz.U. 2026 poz. 1123, art. 1 pkt 7 (art. 6e), art. 43.
7. Prawo oświatowe – t.j. Dz.U. 2026 poz. 820, art. 68 ust. 1 pkt 3, art. 155.
8. RODO – Dz.Urz. UE L 119 z 4.05.2016, art. 5 ust. 1 lit. c, art. 9.
9. Ustawa o Państwowym Ratownictwie Medycznym – t.j. Dz.U. 2026 poz. 141, art. 3 pkt 7, art. 4, art. 5; zmiana Dz.U. 2025 poz. 637.
10. Rzecznik Praw Dziecka – Adrenalina w szkołach i przedszkolach (12.03.2026).
11. Państwowa Inspekcja Sanitarna (PSSE Przemyśl) – Zmiany w żywieniu dzieci i młodzieży od 1 września 2026 r., prezentacja szkoleniowa z 26.08.2026, slajdy o alergenach i dietach eliminacyjnych.