Aktualizacja: 16 listopada 2026 r. | Stan prawny na 16.11.2026 | Zespół Kidogo
Krótka odpowiedź: gdy dziecko bije, gryzie lub popycha inne dzieci, najpierw zapewnij bezpieczeństwo wszystkim dzieciom, potem opisz zdarzenie i jeszcze tego dnia porozmawiaj z rodzicami obu stron. Powtarzające się sytuacje to sygnał do pomocy psychologiczno-pedagogicznej, która obowiązuje też w przedszkolach niepublicznych (art. 177 Prawa oświatowego). Procedurę warto oprzeć na standardach ochrony małoletnich.
Wtorek, 11:20, zabawa w sali. Staś po raz trzeci w tym tygodniu popycha Julkę, a ta uderza głową o półkę. Nauczycielka rozdziela dzieci, pomoc nauczyciela przykłada zimny okład. Za godzinę mama Julki przyjdzie po córkę i zobaczy guza. Mama Stasia już raz powiedziała, że „w domu tak się nie zachowuje”.
Ten tekst jest dla dyrektorów i nauczycieli przedszkoli. Pokazujemy, jak reagować w chwili zdarzenia, jak rozmawiać z rodzicami, kiedy uruchomić pomoc psychologiczno-pedagogiczną i jak dokumentować sytuacje. Procedurę, kartę zdarzenia i notatkę z rozmowy pobierzesz w PDF.
Jak reagować, gdy dziecko jest agresywne wobec innych?
Najpierw bezpieczeństwo, potem rozmowa, na końcu dokumentacja. W chwili zdarzenia nie analizujesz przyczyn, tylko chronisz dzieci.
Rozdziel dzieci spokojnym, stanowczym głosem. Odsuń inne dzieci z miejsca zdarzenia i zajmij się dzieckiem, które ucierpiało. Jeśli doszło do urazu, udziel pierwszej pomocy i postępuj według procedury wypadkowej, którą opisuje tekst o wypadku dziecka w przedszkolu.
Dziecku, które zachowało się agresywnie, daj czas na uspokojenie się w bezpiecznym miejscu, pod opieką dorosłego. Gdy emocje opadną, krótko nazwij, co się stało i jaka zasada obowiązuje. Długie pouczenia w chwili silnych emocji rzadko działają.
Uwaga: ten tekst nie zawiera instrukcji przytrzymywania dzieci. Jeśli w placówce zdarzają się sytuacje, w których bezpieczeństwo wymaga fizycznej interwencji, ustal zasady ze specjalistą i zapisz je w procedurach wewnętrznych. Nie oceniaj też dziecka ani nie stawiaj diagnoz. To zadanie specjalistów.
Co mówią przepisy o agresji między dziećmi w przedszkolu?
Nie ma jednej ustawy o agresji w przedszkolu. Obowiązki wynikają z kilku źródeł.
| Źródło | Co z niego wynika | Przepis |
|---|---|---|
| ŹródłoStandardy ochrony małoletnich | Co z niego wynikaWymogi bezpiecznych relacji między dziećmi i zachowania niedozwolone | Przepisart. 22c ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie małoletnich |
| ŹródłoStandardy ochrony małoletnich | Co z niego wynikaSposób dokumentowania incydentów zagrażających dziecku | Przepisart. 22c ust. 1 pkt 8 |
| ŹródłoPomoc psychologiczno-pedagogiczna | Co z niego wynikaRozpoznawanie i zaspokajanie potrzeb dziecka | Przepisrozporządzenie o pomocy psychologiczno-pedagogicznej, art. 177 Prawa oświatowego |
| ŹródłoStatut przedszkola | Co z niego wynikaPrawa i obowiązki dzieci, zasady współpracy z rodzicami | Przepisart. 102 ust. 1 Prawa oświatowego |
Każde przedszkole musi mieć standardy ochrony małoletnich (art. 22b). W placówkach takich jak przedszkole standardy określają także wymogi dotyczące bezpiecznych relacji między małoletnimi, w szczególności zachowania niedozwolone (art. 22c ust. 2 pkt 1). Sprawdź, czy Twoje standardy to mają, w tekście o standardach ochrony małoletnich.
Kiedy uruchomić pomoc psychologiczno-pedagogiczną?
Gdy trudne zachowanie się powtarza albo widać, że dziecko potrzebuje wsparcia. Rozporządzenie o pomocy psychologiczno-pedagogicznej wymienia wśród przyczyn objęcia pomocą między innymi zaburzenia zachowania lub emocji oraz sytuacje kryzysowe lub traumatyczne (§ 2 ust. 2 pkt 4 i 9). Zasady tego rozporządzenia stosuje się odpowiednio w przedszkolach niepublicznych (art. 177 Prawa oświatowego).
Pomoc obejmuje też rodziców i nauczycieli. Polega na wspieraniu ich w rozwiązywaniu problemów wychowawczych (§ 2 ust. 3). Rozmowa ze specjalistą bywa więc wsparciem dla nauczycielki, która codziennie pracuje z trudną sytuacją w grupie.
Formy pomocy, terminy i dokumentację opisuje tekst o pomocy psychologiczno-pedagogicznej w przedszkolu. Nie powtarzamy ich tutaj.
Jak wspierać dziecko poszkodowane i resztę grupy?
Po zdarzeniu uwaga dorosłych często skupia się na dziecku, które uderzyło. Dziecko poszkodowane potrzebuje jednak tyle samo czasu. Zapytaj, jak się czuje, zapewnij je, że jest bezpieczne, i powiedz, co zrobiłaś, żeby sytuacja się nie powtórzyła.
Reszta grupy też widziała zdarzenie. Krótka rozmowa w kręgu pomaga dzieciom nazwać emocje i przypomnieć zasady, bez wskazywania winnego. Wróć do tematu w zabawie, na przykład przez historyjkę o bohaterze, który złości się i szuka sposobu, żeby nikogo nie skrzywdzić.
Obserwuj dziecko poszkodowane przez kolejne dni. Jeśli zaczyna unikać przedszkola, boi się konkretnego kolegi albo zmienia zachowanie, przekaż to rodzicom i rozważ wsparcie specjalisty. Zadbaj też o to, żeby dzieci, które wcześniej były w konflikcie, nie zostawały bez dorosłego w miejscach, gdzie trudniej je obserwować, na przykład w łazience czy w szatni.
Jak rozmawiać z rodzicami po zdarzeniu?
Jeszcze tego samego dnia i z obiema stronami osobno. Rodzice dziecka, które ucierpiało, powinni dowiedzieć się od Ciebie, a nie od dziecka wieczorem.
Z rodzicami dziecka poszkodowanego rozmawiaj o tym, co się stało, jak zareagowało przedszkole i jaki jest stan dziecka. Nie podawaj szczegółów o drugim dziecku i jego rodzinie ponad to, co niezbędne. Rodzice mają prawo wiedzieć, że przedszkole działa, ale nie mają prawa do informacji o cudzym dziecku.
Z rodzicami dziecka, które zachowało się agresywnie, rozmawiaj o faktach, a nie o ocenach. „Dziś Staś trzy razy popchnął koleżankę podczas zabawy” brzmi inaczej niż „Staś jest agresywny”. Zapytaj, jak dziecko funkcjonuje w domu, i zaproponuj wspólny plan działania.
Jak wygląda procedura krok po kroku?
Poniższa procedura to nasza propozycja. Dopasuj ją do statutu i standardów ochrony małoletnich w Twoim przedszkolu.
Krok 1. Zapewnij bezpieczeństwo
Rozdziel dzieci, odsuń pozostałe, zajmij się dzieckiem, które ucierpiało. Przy urazie postępuj według procedury wypadkowej.
Krok 2. Uspokój dziecko
Daj dziecku czas i bezpieczne miejsce pod opieką dorosłego. Po uspokojeniu krótko nazwij zachowanie i zasadę.
Krok 3. Opisz zdarzenie w karcie
Jeszcze tego dnia zapisz datę, godzinę, miejsce, przebieg, reakcję personelu i skutki. Opisuj fakty, bez ocen i diagnoz.
Krok 4. Poinformuj rodziców obu stron
Porozmawiaj osobno z rodzicami każdego dziecka. Zapisz najważniejsze ustalenia w notatce.
Krok 5. Zaplanuj wsparcie
Przy powtarzających się sytuacjach uruchom pomoc psychologiczno-pedagogiczną i ustal z rodzicami wspólny plan. Zaplanuj, co zmienia się w organizacji grupy.
Krok 6. Sprawdź efekty
Po kilku tygodniach wróć do karty zdarzeń i porównaj. Jeśli sytuacje się nie zmniejszają, ponownie porozmawiaj z rodzicami i specjalistą.
Wskazówka: po rozmowie wyślij rodzicom krótkie podsumowanie ustaleń. W komunikacji z rodzicami w Kidogo piszesz do konkretnego rodzica, a przy wiadomości widzisz potwierdzenie odczytu. Prywatne numery telefonów zostają prywatne. Cennik Kidogo: 6 miesięcy bezpłatnie, potem 0 zł miesięcznie do 20 dzieci, 149 zł do 50 dzieci, 299 zł do 100 dzieci, a powyżej 100 dzieci 299 zł plus 1,99 zł za każde kolejne dziecko. Ceny netto.
Jakie błędy przy agresji w grupie zdarzają się najczęściej?
Najczęstsze błędy wynikają z pośpiechu i emocji dorosłych.
Błąd 1. Brak informacji dla rodziców poszkodowanego dziecka
Rodzice dowiadują się o zdarzeniu od dziecka albo widzą siniak wieczorem. Tracą zaufanie do przedszkola, nawet jeśli reakcja była dobra.
Błąd 2. Etykietowanie dziecka
„Agresywne dziecko” w rozmowie z rodzicami czy w notatce zamyka rozmowę. Opis faktów pozwala ją prowadzić.
Błąd 3. Brak dokumentacji
Po miesiącu nikt nie pamięta, ile było zdarzeń. Bez karty trudno zaplanować wsparcie i pokazać, co przedszkole zrobiło.
Błąd 4. Szukanie szybkiego wyjścia
Przedszkole od razu myśli o rozwiązaniu umowy, zamiast najpierw uruchomić wsparcie. Gdy rodzic złoży skargę, liczy się to, co placówka zrobiła wcześniej. Jak odpowiadać na skargi, opisuje tekst o skardze rodzica na nauczyciela. Kiedy skreślenie z listy jest w ogóle możliwe, wyjaśnia tekst o skreśleniu dziecka z listy przedszkola.
Jak wygląda procedura i karta zdarzenia do pobrania?
W PDF znajdziesz procedurę w formie checklisty, kartę zdarzenia i wzór notatki z rozmowy z rodzicami.
Checklista: procedura postępowania przy agresji dziecka:
Pobierz bezpłatnie procedurę, kartę zdarzenia i notatkę z rozmowy (PDF) – bez zakładania konta i bez podawania maila.
- Rozdziel dzieci i odsuń pozostałe z miejsca zdarzenia
- Zajmij się dzieckiem, które ucierpiało, a przy urazie uruchom procedurę wypadkową
- Daj dziecku czas na uspokojenie się pod opieką dorosłego
- Krótko nazwij zachowanie i zasadę obowiązującą w grupie
- Wypełnij kartę zdarzenia jeszcze tego samego dnia
- Poinformuj osobno rodziców obu dzieci tego samego dnia
- Zapisz ustalenia z rozmowy w notatce
- Przy powtarzających się sytuacjach uruchom pomoc psychologiczno-pedagogiczną
- Ustal z rodzicami wspólny plan wsparcia
- Po kilku tygodniach sprawdź efekty na podstawie kart zdarzeń
- Przechowuj karty zgodnie ze standardami ochrony małoletnich
Karta zdarzenia:
- Data, godzina i miejsce zdarzenia
- Dzieci uczestniczące w zdarzeniu
- Przebieg zdarzenia: opis faktów bez ocen
- Reakcja personelu
- Skutki dla dzieci, w tym udzielona pierwsza pomoc
- Kto i kiedy poinformował rodziców
- Dalsze działania
- Imię i nazwisko osoby sporządzającej kartę
Wzór notatki z rozmowy z rodzicami:
- Data i godzina rozmowy
- Uczestnicy rozmowy
- Przedstawione fakty
- Informacje od rodziców o funkcjonowaniu dziecka w domu
- Ustalenia i wspólny plan działania
- Termin kolejnego spotkania
- Podpisy uczestników ## Jak przygotować zespół na trudne sytuacje?
Procedura działa tylko wtedy, gdy zespół zna ją przed pierwszym zdarzeniem. Omów ją na radzie pedagogicznej i z pracownikami niepedagogicznymi, bo agresja zdarza się także w szatni czy na placu zabaw. Każdy powinien wiedzieć, gdzie leży karta zdarzenia, kto informuje rodziców i kiedy wezwać dyrektora.
Raz w roku przećwiczcie dwa lub trzy scenariusze, na przykład gryzienie w grupie trzylatków albo pchnięcie na schodach. Po każdym poważniejszym zdarzeniu zróbcie krótkie omówienie: co zadziałało, co poprawić. Nowym pracownikom przekaż procedurę w pierwszym tygodniu pracy.
Zadbaj też o samych pracowników. Sytuacje z agresją są obciążające, zwłaszcza gdy powtarzają się w jednej grupie. Daj nauczycielce możliwość rozmowy po zdarzeniu i wsparcia drugiej osoby w trudnych porach dnia, na przykład przy przejściach między zajęciami. Zmęczony zespół szybciej reaguje krzykiem, a to zwykle nasila trudne zachowania dzieci.
Jak Kidogo pomaga?
Kidogo pomaga utrzymać kontakt z rodzicami i porządek w informacjach. Wiadomości do rodzica wysyłasz w aplikacji, z potwierdzeniem odczytu, bez dzielenia się prywatnymi numerami. Spotkania i ustalenia możesz potwierdzić rodzicom na piśmie tego samego dnia. Formularze w aplikacji przydają się do zbierania zgód, na przykład na konsultację ze specjalistą, a odpowiedzi widzisz od razu w panelu.
Najczęściej zadawane pytania
Co zrobić, gdy dziecko bije inne dzieci w przedszkolu?
Najpierw rozdziel dzieci i zajmij się tym, które ucierpiało. Daj dziecku, które biło, czas na uspokojenie pod opieką dorosłego, a potem krótko nazwij zasadę. Jeszcze tego dnia opisz zdarzenie i porozmawiaj osobno z rodzicami obu dzieci. Gdy sytuacje się powtarzają, uruchom pomoc psychologiczno-pedagogiczną.
Czy przedszkole musi informować rodziców o agresji wobec ich dziecka?
Rodzice powinni dowiedzieć się o zdarzeniu z przedszkola, najlepiej tego samego dnia. Statut określa zasady współdziałania z rodzicami i ich prawo do informacji o dziecku (art. 102 ust. 1 Prawa oświatowego). Przy urazie obowiązuje dodatkowo procedura wypadkowa. Nie przekazuj jednak szczegółów o drugim dziecku ponad to, co niezbędne.
Czy przedszkole niepubliczne musi udzielać pomocy psychologiczno-pedagogicznej?
Tak. Przepisy wydane w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej stosuje się odpowiednio w przedszkolach niepublicznych (art. 177 Prawa oświatowego). Rozporządzenie wymienia wśród przyczyn objęcia pomocą między innymi zaburzenia zachowania lub emocji oraz sytuacje kryzysowe lub traumatyczne (§ 2 ust. 2 pkt 4 i 9).
Gdzie zgłosić agresywne dziecko w przedszkolu?
Rodzic dziecka, które ucierpiało, zgłasza sprawę najpierw nauczycielowi grupy, a potem dyrektorowi. Przedszkole powinno opisać zdarzenie, porozmawiać z rodzicami obu stron i zaplanować działania. Jeśli rodzic uważa, że przedszkole nie reaguje, może złożyć skargę zgodnie z trybem w statucie przedszkola.
Czy standardy ochrony małoletnich dotyczą agresji między dziećmi?
Tak. W przedszkolu standardy muszą określać wymogi dotyczące bezpiecznych relacji między małoletnimi, w szczególności zachowania niedozwolone (art. 22c ust. 2 pkt 1 ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich). Standardy określają też sposób dokumentowania incydentów zagrażających dobru dziecka (art. 22c ust. 1 pkt 8).
Czy agresywne dziecko można skreślić z listy przedszkola?
Skreślenie to ostateczność i osobny, ryzykowny prawnie temat. W przedszkolu niepublicznym możliwe jest tylko w przypadkach określonych w statucie i zgodnie z umową. Zanim o nim pomyślisz, przedszkole powinno udokumentować zdarzenia, uruchomić pomoc psychologiczno-pedagogiczną i współpracować z rodzicami. Indywidualną sprawę skonsultuj z prawnikiem.
Źródła
- Ustawa z 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich, t.j. Dz.U. 2026 poz. 110 (ELI) – art. 22b, art. 22c ust. 1 pkt 8 i ust. 2 pkt 1
- Rozporządzenie MEN w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej, t.j. Dz.U. 2023 poz. 1798 ze zm. (ELI) – § 2 ust. 2 i 3
- Ustawa z 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, t.j. Dz.U. 2026 poz. 820 ze zm. (ELI) – art. 47 ust. 1 pkt 5, art. 102 ust. 1, art. 177
