Ostatnia aktualizacja: 11 listopada 2026 r. Stan prawny: 11.11.2026.
Krótka odpowiedź: dziś opiekunem w żłobku lub klubie może być osoba ze ścieżek z art. 16 ustawy o opiece nad dziećmi do lat 3. Od 1 stycznia 2027 r. kwalifikacje się zmieniają. Zatrudnieni wcześniej, którzy nie spełnią nowych wymagań, mogą pracować do 31 grudnia 2028 r., chyba że ukończą 30-godzinne szkolenie ze standardów (art. 33 ust. 3 nowelizacji, Dz.U. 2026 poz. 1123). Pielęgniarkę zatrudniasz dziś w żłobku powyżej 20 dzieci, od 2027 r. powyżej 32. Ustawa nie tworzy stanowiska „pomoc opiekuna”.
Ten tekst jest dla Ciebie, jeśli zatrudniasz kadrę w żłobku albo klubie dziecięcym albo sama chcesz sprawdzić, czy spełniasz warunki. Dostajesz tabelę ścieżek obowiązujących dziś i od 2027 r., zasady dotyczące pielęgniarki oraz wyjaśnienie, czym jest, a czym nie jest pomoc opiekuna.
Wtorek, 11:00. Dzwoni kandydatka: „Skończyłam liceum i mam kurs 280 godzin. Mogę zacząć od grudnia, prawda?”. Do końca 2026 r. taka ścieżka jeszcze istnieje. Od stycznia 2027 r. programy i godziny szkoleń się zmieniają, więc umowę i dokumenty sprawdzasz już z kalendarzem nowelizacji w ręku.
Jakie kwalifikacje musi mieć opiekun w żłobku i klubie dziś?
Do 31 grudnia 2026 r. obowiązuje art. 16 w dotychczasowym brzmieniu (t.j. Dz.U. 2025 poz. 798). Opiekunem może być osoba z kwalifikacjami wymienionymi w ust. 1 albo osoba ze ścieżki z ust. 2.
W ust. 1 są m.in. pielęgniarka, położna, opiekunka dziecięca, nauczyciel wychowania przedszkolnego lub edukacji wczesnoszkolnej oraz wymienieni pedagodzy i terapeuta pedagogiczny, a także osoby po wskazanych studiach lub studiach podyplomowych, np. z wczesnego wspomagania rozwoju albo psychologii dziecięcej. Aktualny opis tych ścieżek publikuje też Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
W ust. 2 opiekunem może być także osoba, która odbyła szkolenie z udzielania dziecku pierwszej pomocy nie wcześniej niż 2 lata przed zatrudnieniem i ma co najmniej:
- wykształcenie wyższe na kierunku, którego program obejmuje zagadnienia związane z opieką nad małym dzieckiem lub jego rozwojem, oraz 80-godzinne szkolenie uzupełniające, albo
- wykształcenie średnie lub średnie branżowe oraz roczne doświadczenie w pracy z dziećmi do lat 3, albo 280-godzinne szkolenie, w tym co najmniej 80 godzin praktyki pod kierunkiem opiekuna z ust. 1.
Jeśli osoba z rocznym doświadczeniem nie pracowała z dziećmi do lat 3 przez co najmniej 6 miesięcy tuż przed zatrudnieniem, w ciągu 6 miesięcy od rozpoczęcia pracy odbywa 80-godzinne szkolenie uzupełniające (art. 16 ust. 3).
Programy szkoleń zatwierdzone przed 1 stycznia 2027 r. zachowują moc tylko do 31 grudnia 2026 r. (art. 32 ust. 1 nowelizacji). Listę programów zatwierdzonych przez ministra rodziny znajdziesz na stronie MRPiPS.
Opiekun ma też obowiązek systematycznie aktualizować wiedzę i umiejętności. Szkolenia z tego obowiązku nieodpłatnie zapewnia podmiot prowadzący (art. 16 ust. 4 i 5).
Dyplomów Kidogo za Ciebie nie sprawdzi, ale uporządkuje pracę kadry. Grafiki i urlopy opiekunów masz w jednym kalendarzu, godziny pracy rejestrują się na tym samym tablecie co obecność dzieci, a zespół dostaje ogłoszenia z potwierdzeniem odczytu. Umów bezpłatną prezentację: 2-dniowe demo, potem 6 miesięcy bezpłatnie.
Co zmieni się w kwalifikacjach opiekuna od 1 stycznia 2027 r.?
Nowy art. 16 (Dz.U. 2026 poz. 1123) wchodzi w życie 1 stycznia 2027 r. Każda ścieżka zaczyna się od szkolenia z pierwszej pomocy, odbytego nie wcześniej niż 2 lata przed zatrudnieniem. Potem są trzy drogi.
| Ścieżka od 1.01.2027 r. | Wykształcenie albo zawód | Dodatkowe szkolenie |
|---|---|---|
| Ścieżka od 1.01.2027 r.Kierunkowa (art. 16 ust. 1 pkt 1) | Wykształcenie albo zawódstudia na kierunku pielęgniarstwo, położnictwo lub pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna, odpowiednie studia pedagogiczne albo podyplomowe do zawodu nauczyciela przedszkola i klas I–III, studia na dowolnym kierunku z zagadnieniami opieki nad małym dzieckiem lub jego rozwojem, albo szkoła policealna na kierunku opiekunka dziecięca | Dodatkowe szkolenie80 godzin praktyk oraz 30 godzin ze standardów opieki, przed zatrudnieniem |
| Ścieżka od 1.01.2027 r.Szkolenie wstępne (art. 16 ust. 1 pkt 2 lit. a) | Wykształcenie albo zawódco najmniej średnie, średnie branżowe, zasadnicze zawodowe lub zasadnicze branżowe | Dodatkowe szkolenie310 godzin szkolenia wstępnego przed zatrudnieniem |
| Ścieżka od 1.01.2027 r.Doświadczenie (art. 16 ust. 1 pkt 2 lit. b) | Wykształcenie albo zawódto samo minimum wykształcenia | Dodatkowe szkolenieco najmniej 3 lata pracy z dziećmi do lat 3 w żłobku, klubie albo jako dzienny opiekun oraz 30 godzin ze standardów opieki |
Szkolenie 310 godzin dzieli się na etap teoretyczny, szkoleniowy i praktyki (art. 16 ust. 4). Praktyki odbywa się w żłobku lub klubie działającym nieprzerwanie co najmniej rok, pod kierunkiem osoby z co najmniej 3-letnim doświadczeniem w pracy z dziećmi do lat 3 (art. 16 ust. 5 pkt 1).
To nie jest kosmetyka. Znika dotychczasowa ścieżka „średnie wykształcenie i rok doświadczenia” bez 30-godzinnego szkolenia ze standardów. Wydłuża się też szkolenie wstępne: z 280 do 310 godzin. Osoba po szkole policealnej na kierunku opiekunka dziecięca też odbywa przed zatrudnieniem 80 godzin praktyk i 30 godzin ze standardów.
Dla osób już zatrudnionych jest przepis przejściowy. Opiekunowie, którzy 1 stycznia 2027 r. nie spełnią nowego art. 16, mogą pracować najdłużej do 31 grudnia 2028 r., chyba że ukończą 30-godzinne szkolenie ze standardów, o którym mowa w nowym art. 16 ust. 1 pkt 1 (art. 33 ust. 3 nowelizacji). Podobny most mają dyrektorzy żłobków i osoby kierujące klubami, którzy nie spełnią nowych art. 13 ust. 2 i art. 14 (art. 33 ust. 1 i 2).
Od 1 stycznia 2027 r. opiekun ma też prawo do 16 godzin albo 2 dni płatnego czasu wolnego w roku od bezpośredniej opieki, w związku z podnoszeniem kwalifikacji (art. 18ac). Dyrektor może w takim dniu zamknąć placówkę, jeśli wolne obejmuje co najmniej jeden dzień, i informuje rodziców najpóźniej 14 dni wcześniej.
Jeśli dopiero wybierasz formę opieki, porównanie żłobka, klubu i dziennego opiekuna jest w tekście o różnicach po nowelizacji.
Czy musisz zatrudnić pielęgniarkę w żłobku?
To zależy od liczby dzieci i od daty. Przepis dotyczy żłobka, nie klubu dziecięcego (art. 15 ust. 3).
Dziś, do 31 grudnia 2026 r., w żłobku, do którego uczęszcza więcej niż 20 dzieci, zatrudniasz przynajmniej jedną pielęgniarkę lub położną.
Od 1 stycznia 2027 r. próg wynosi więcej niż 32 dzieci. Wtedy albo zatrudniasz co najmniej jedną pielęgniarkę lub położną, albo zapewniasz dzieciom pielęgnację i opiekę pielęgniarki lub położnej zgodnie ze statutem żłobka (art. 15 ust. 3 w nowym brzmieniu oraz art. 11 ust. 2 pkt 3b).
Przykład: żłobek ma 25 dzieci i jedną pielęgniarkę na część etatu, bo próg wynosi dziś więcej niż 20. Od 1 stycznia 2027 r. art. 15 ust. 3 w nowym brzmieniu obejmuje żłobki powyżej 32 dzieci. Przy 25 dzieciach sam ten przepis nie każe już zatrudniać pielęgniarki. Decyzję i tak warto potwierdzić z prawnikiem i zapisać w organizacji pracy, bo inne obowiązki opieki pielęgnacyjnej z art. 10 nie znikają.
Pielęgniarka i położna, tak jak opiekun, muszą spełniać warunki z art. 18: rękojmia należytej opieki, brak pozbawienia albo ograniczenia władzy rodzicielskiej, alimenty jeśli zostały orzeczone, niekaralność za umyślne przestępstwo oraz brak w odpowiednich rejestrach. Przed zatrudnieniem przedstawiają informację z Krajowego Rejestru Karnego nie starszą niż 3 miesiące (art. 18 ust. 2).
Sama pielęgniarka nie „zdejmuje” limitu dzieci na opiekuna. Limity z art. 15 ust. 2, 8 albo 5 dzieci, opisuje poradnik ile dzieci na jednego opiekuna.
Czy pomoc opiekuna to osobne stanowisko z wymaganiami?
Nie w ustawie. Ustawa o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 mówi o opiekunie, o pielęgniarce lub położnej, o wolontariuszu oraz o „innej osobie zatrudnionej do wykonywania pracy lub świadczenia usług” (art. 18 ust. 1). Nie ma w niej stanowiska „pomoc opiekuna” z własną listą kwalifikacji.
Jeśli ktoś sprawuje opiekę nad dziećmi i jest liczony do limitu z art. 15 ust. 2, musi spełniać warunki opiekuna z art. 16. Zmiana nazwy w umowie na „pomoc opiekuna” tego nie omija.
Jeśli zatrudniasz osobę do prac pomocniczych, np. w kuchni albo przy sprzątaniu, i nie powierzasz jej opieki nad grupą, nie jest opiekunem z art. 16. Nadal jest jednak „inną osobą zatrudnioną” w rozumieniu art. 18, więc sprawdzasz rękojmię, niekaralność i rejestr. Wolontariusz przed rozpoczęciem pracy odbywa szkolenie z pierwszej pomocy, chyba że ma kwalifikacje z art. 16 (art. 17).
Nie wymyślaj więc „tańszej ścieżki” na pomocnika, której ustawa nie przewiduje. Albo zatrudniasz opiekuna, albo osobę do innych zadań, z jasnym zakresem obowiązków.
Jakie warunki z art. 18 obowiązują całą kadrę?
Od 9 września 2026 r. stosuje się art. 18 i art. 18aa w brzmieniu z nowelizacji (wejście w życie po 14 dniach od ogłoszenia Dz.U. 2026 poz. 1123). Warunki z art. 18 ust. 1 dotyczą dyrektora żłobka, osoby kierującej klubem, osoby fizycznej prowadzącej placówkę, opiekuna, pielęgniarki, położnej, wolontariusza i innej osoby zatrudnionej do pracy lub usług w żłobku albo klubie.
Spełnianie warunków z art. 16 ust. 1 i art. 18 ust. 1 weryfikuje podmiot prowadzący. Gdy prowadzącym jest osoba fizyczna, która sama jest dyrektorem, osobą kierującą, opiekunem albo inną osobą z tej listy, weryfikacji dokonuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta (art. 18aa).
Szerszy kontekst sprawdzeń i standardów ochrony małoletnich jest w poradniku o standardach ochrony małoletnich w przedszkolu i żłobku.
Od 1 stycznia 2027 r. szkolenie z pierwszej pomocy co 2 lata obejmuje już nie tylko opiekuna i wolontariusza, lecz także dyrektora żłobka, dyrektora zespołu i osobę kierującą klubem (art. 18a ust. 1 w nowym brzmieniu). Szkolenie nieodpłatnie zapewnia podmiot prowadzący.
Wskazówka: wejścia i wyjścia pracowników oraz grafik zmian zapiszesz w ewidencji obecności i w grafiku pracy Kidogo. Widzisz, kto jest na zmianie, a pracownicy oglądają swój grafik w aplikacji. Przez 6 miesięcy korzystasz z Kidogo bezpłatnie.
Jak sprawdzić kwalifikacje przy zatrudnieniu krok po kroku?
Krok 1. Ustal stanowisko i datę rozpoczęcia pracy
Napisz, czy to opiekun, pielęgniarka, wolontariusz, czy praca pomocnicza bez opieki nad grupą. Sprawdź, czy umowa zaczyna się jeszcze w 2026 r., czy już w 2027 r. Od tego zależy, który art. 16 stosujesz, i czy kandydat ze starym 280-godzinnym szkoleniem zdąży je wykorzystać.
Krok 2. Zbierz dokumenty kwalifikacji
Dyplom, świadectwo, zaświadczenie o szkoleniu, potwierdzenie praktyk albo doświadczenia. Porównaj je z art. 16 w brzmieniu właściwym na dzień zatrudnienia. Przy ścieżce ze szkoleniem sprawdź, czy program jest na liście zatwierdzonej przez ministra, dopóki ta lista jeszcze obowiązuje.
Krok 3. Sprawdź art. 18 i informację z KRK
Poproś o informację z Krajowego Rejestru Karnego nie starszą niż 3 miesiące i pozostałe oświadczenia z art. 18 ust. 1. Weryfikacji dokonuje podmiot prowadzący, a w sytuacji z art. 18aa ust. 2 gmina.
Krok 4. Zaplanuj szkolenie z pierwszej pomocy i doskonalenie
Sprawdź datę ostatniego szkolenia z pierwszej pomocy. Zaplanuj kolejne, bo obowiązek jest cykliczny. Dołóż szkolenia, które jako pracodawca masz zapewnić nieodpłatnie. Jak zaplanować szkolenia i obsadę na każdej zmianie, pokazuje tekst o pierwszej pomocy w przedszkolu i żłobku.
Krok 5. Zapisz zakres obowiązków i grafik
W zakresie zadań ma być jasne, czy osoba sprawuje opiekę nad dziećmi. Dzięki temu nie pomylisz opiekuna z pracownikiem pomocniczym. Godziny pracy kadry trzymaj w jednym miejscu, żeby limit dzieci na opiekuna był liczony według osób naprawdę obecnych w grupie.
Krok 6. Przy kadrze już zatrudnionej policz termin 31 grudnia 2028 r.
Jeśli po 1 stycznia 2027 r. ktoś nie spełni nowego art. 16, art. 13 albo art. 14, zostaje most do 31 grudnia 2028 r. albo 30-godzinne szkolenie ze standardów. Nie odkładaj tego na ostatni kwartał 2028 r.
Przy otwarciu placówki formalności i kadrę omawia też poradnik jak otworzyć żłobek w 2026 r.. Jak przygotować ogłoszenie i wdrożyć nowego opiekuna, opisujemy w artykule rekrutacja pracowników do przedszkola prywatnego.
Jakie błędy wracają przy rekrutacji kadry?
Błąd 1. Zatrudnienie „pomocy opiekuna” do limitu 8 dzieci
Osoba bez kwalifikacji z art. 16 nie może być drugim opiekunem w rozumieniu art. 15 ust. 2. Limit liczy się od opiekunów, nie od dowolnych dorosłych w sali.
Błąd 2. Ignorowanie kalendarza 2027–2028
Kurs 280 godzin przydatny przy umowie z grudnia 2026 r. nie jest automatycznie tym samym co nowe szkolenie 310 godzin albo ścieżka z 3-letnim doświadczeniem i 30 godzinami standardów. Dla obecnego zespołu liczy się też most do 31 grudnia 2028 r.
Błąd 3. Pielęgniarka „na wszelki wypadek” albo jej brak ponad progiem
Dziś próg w żłobku to więcej niż 20 dzieci, od 2027 r. więcej niż 32, z możliwością zapewnienia opieki zgodnie ze statutem. Klub dziecięcy tego obowiązku z art. 15 ust. 3 nie ma. Liczbę dzieci licz według faktycznej uczęszczalności, nie według życzeniowej oferty.
Błąd 4. Sprawdzenie tylko dyplomu, bez art. 18
Nawet bardzo dobre kwalifikacje nie wystarczą, jeśli nie ma informacji z KRK albo nie są spełnione pozostałe warunki z art. 18. Ten przegląd dotyczy szerszej grupy osób niż sami opiekunowie.
Najczęściej zadawane pytania
Czy opiekunka z kursem 280 godzin może zacząć pracę w 2027 r.?
Sam dotychczasowy kurs 280 godzin nie jest tą samą ścieżką, którą od 1 stycznia 2027 r. opisuje nowy art. 16. Od tego dnia szkolenie wstępne liczy 310 godzin, a inne ścieżki wymagają m.in. 80 godzin praktyk i 30 godzin ze standardów albo 3 lat doświadczenia i 30 godzin ze standardów. Osoba już zatrudniona przed 1 stycznia 2027 r., która nie spełni nowych wymagań, może pracować do 31 grudnia 2028 r., chyba że ukończy 30-godzinne szkolenie ze standardów.
Czy w klubie dziecięcym też trzeba zatrudnić pielęgniarkę?
Art. 15 ust. 3 mówi o żłobku, nie o klubie dziecięcym. Sam ten przepis nie każe zatrudniać pielęgniarki ani położnej w klubie. Nadal obowiązują zadania opieki pielęgnacyjnej z art. 10 oraz warunki zatrudnienia z art. 16 i art. 18, jeśli taką osobę przyjmujesz. Nie przenoś progu „powyżej 20 dzieci” z żłobka do klubu bez podstawy w ustawie.
Jakie wykształcenie musi mieć dyrektor żłobka?
Do 31 grudnia 2026 r. dyrektorem może być osoba z wykształceniem wyższym i co najmniej 3 latami doświadczenia w pracy z dziećmi albo z wykształceniem co najmniej średnim lub średnim branżowym i 5 latami takiego doświadczenia (art. 13 ust. 2). Od 1 stycznia 2027 r. wymagania są powiązane z nowym art. 16 i doświadczeniem w pracy z dziećmi do lat 3. Kto nie spełni nowych warunków, może pełnić funkcję najdłużej do 31 grudnia 2028 r., chyba że ukończy 30-godzinne szkolenie ze standardów.
Czy wolontariusz wlicza się do limitu dzieci na opiekuna?
Art. 15 ust. 2 liczy limit od opiekuna. Wolontariusz może pomagać (art. 17), ale przepis o 8 albo 5 dzieciach dotyczy opiekuna. Wolontariusz przed rozpoczęciem pracy odbywa szkolenie z pierwszej pomocy, chyba że ma kwalifikacje z art. 16, i podlega warunkom z art. 18. Nie buduj grafiku grupy wyłącznie na wolontariacie.
Czy muszę mieć zaświadczenie o niekaralności przy każdej umowie zlecenia?
Art. 18 dotyczy także innej osoby zatrudnionej do wykonywania pracy lub świadczenia usług w żłobku albo klubie, nie tylko umowy o pracę. Przed podjęciem zatrudnienia osoba przedstawia informację z KRK nie starszą niż 3 miesiące, potwierdzającą brak skazania za przestępstwo umyślne. Formę współpracy i tak warto skonsultować z prawnikiem albo księgową, bo ustawa o opiece nie zastępuje Kodeksu pracy. Wymiar urlopu i plan urlopów w żłobku opisujemy w artykule plan urlopów w przedszkolu i żłobku.
Gdzie sprawdzić, czy szkolenie opiekuna jest zatwierdzone?
Do końca 2026 r. programy zatwierdza minister rodziny na dotychczasowej podstawie, a ich listę publikuje MRPiPS. Nowelizacja stanowi, że programy zatwierdzone przed 1 stycznia 2027 r. zachowują moc maksymalnie do 31 grudnia 2026 r. Od 2027 r. obowiązują nowe wymiary i zakresy szkoleń z art. 16. Przed zapisaniem kandydata na kurs sprawdź datę i podstawę prawną programu, nie tylko liczbę godzin na zaświadczeniu.
Źródła
- Ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (t.j. Dz.U. 2025 poz. 798, ze zm.) | art. 13–18aa, w tym art. 15 ust. 3 i art. 16 w brzmieniu do 31.12.2026 r.
- Ustawa z dnia 31 lipca 2026 r. o zmianie ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2026 poz. 1123) | nowy art. 16, art. 15 ust. 3, art. 18ac; przepisy przejściowe art. 32 i 33; vacatio legis art. 48
- Tekst jednolity z uwzględnieniem Dz.U. 2026 poz. 1123 (ELI)
- Żłobek i klub dziecięcy – MRPiPS (kwalifikacje opiekuna)
- Lista programów szkoleń zatwierdzonych przez ministra rodziny
- Jeszcze lepsza opieka żłobkowa. Sejm przyjął ustawę MRPiPS