Ostatnia aktualizacja: 11 listopada 2026 r. Stan prawny: 11.11.2026.

Krótka odpowiedź: dziś opiekunem w żłobku lub klubie może być osoba ze ścieżek z art. 16 ustawy o opiece nad dziećmi do lat 3. Od 1 stycznia 2027 r. kwalifikacje się zmieniają. Zatrudnieni wcześniej, którzy nie spełnią nowych wymagań, mogą pracować do 31 grudnia 2028 r., chyba że ukończą 30-godzinne szkolenie ze standardów (art. 33 ust. 3 nowelizacji, Dz.U. 2026 poz. 1123). Pielęgniarkę zatrudniasz dziś w żłobku powyżej 20 dzieci, od 2027 r. powyżej 32. Ustawa nie tworzy stanowiska „pomoc opiekuna”.

Ten tekst jest dla Ciebie, jeśli zatrudniasz kadrę w żłobku albo klubie dziecięcym albo sama chcesz sprawdzić, czy spełniasz warunki. Dostajesz tabelę ścieżek obowiązujących dziś i od 2027 r., zasady dotyczące pielęgniarki oraz wyjaśnienie, czym jest, a czym nie jest pomoc opiekuna.

Wtorek, 11:00. Dzwoni kandydatka: „Skończyłam liceum i mam kurs 280 godzin. Mogę zacząć od grudnia, prawda?”. Do końca 2026 r. taka ścieżka jeszcze istnieje. Od stycznia 2027 r. programy i godziny szkoleń się zmieniają, więc umowę i dokumenty sprawdzasz już z kalendarzem nowelizacji w ręku.

Jakie kwalifikacje musi mieć opiekun w żłobku i klubie dziś?

Do 31 grudnia 2026 r. obowiązuje art. 16 w dotychczasowym brzmieniu (t.j. Dz.U. 2025 poz. 798). Opiekunem może być osoba z kwalifikacjami wymienionymi w ust. 1 albo osoba ze ścieżki z ust. 2.

W ust. 1 są m.in. pielęgniarka, położna, opiekunka dziecięca, nauczyciel wychowania przedszkolnego lub edukacji wczesnoszkolnej oraz wymienieni pedagodzy i terapeuta pedagogiczny, a także osoby po wskazanych studiach lub studiach podyplomowych, np. z wczesnego wspomagania rozwoju albo psychologii dziecięcej. Aktualny opis tych ścieżek publikuje też Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

W ust. 2 opiekunem może być także osoba, która odbyła szkolenie z udzielania dziecku pierwszej pomocy nie wcześniej niż 2 lata przed zatrudnieniem i ma co najmniej:

  • wykształcenie wyższe na kierunku, którego program obejmuje zagadnienia związane z opieką nad małym dzieckiem lub jego rozwojem, oraz 80-godzinne szkolenie uzupełniające, albo
  • wykształcenie średnie lub średnie branżowe oraz roczne doświadczenie w pracy z dziećmi do lat 3, albo 280-godzinne szkolenie, w tym co najmniej 80 godzin praktyki pod kierunkiem opiekuna z ust. 1.

Jeśli osoba z rocznym doświadczeniem nie pracowała z dziećmi do lat 3 przez co najmniej 6 miesięcy tuż przed zatrudnieniem, w ciągu 6 miesięcy od rozpoczęcia pracy odbywa 80-godzinne szkolenie uzupełniające (art. 16 ust. 3).

Programy szkoleń zatwierdzone przed 1 stycznia 2027 r. zachowują moc tylko do 31 grudnia 2026 r. (art. 32 ust. 1 nowelizacji). Listę programów zatwierdzonych przez ministra rodziny znajdziesz na stronie MRPiPS.

Opiekun ma też obowiązek systematycznie aktualizować wiedzę i umiejętności. Szkolenia z tego obowiązku nieodpłatnie zapewnia podmiot prowadzący (art. 16 ust. 4 i 5).

Dyplomów Kidogo za Ciebie nie sprawdzi, ale uporządkuje pracę kadry. Grafiki i urlopy opiekunów masz w jednym kalendarzu, godziny pracy rejestrują się na tym samym tablecie co obecność dzieci, a zespół dostaje ogłoszenia z potwierdzeniem odczytu. Umów bezpłatną prezentację: 2-dniowe demo, potem 6 miesięcy bezpłatnie.

Co zmieni się w kwalifikacjach opiekuna od 1 stycznia 2027 r.?

Nowy art. 16 (Dz.U. 2026 poz. 1123) wchodzi w życie 1 stycznia 2027 r. Każda ścieżka zaczyna się od szkolenia z pierwszej pomocy, odbytego nie wcześniej niż 2 lata przed zatrudnieniem. Potem są trzy drogi.

Ścieżka od 1.01.2027 r. Wykształcenie albo zawód Dodatkowe szkolenie
Ścieżka od 1.01.2027 r.Kierunkowa (art. 16 ust. 1 pkt 1) Wykształcenie albo zawódstudia na kierunku pielęgniarstwo, położnictwo lub pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna, odpowiednie studia pedagogiczne albo podyplomowe do zawodu nauczyciela przedszkola i klas I–III, studia na dowolnym kierunku z zagadnieniami opieki nad małym dzieckiem lub jego rozwojem, albo szkoła policealna na kierunku opiekunka dziecięca Dodatkowe szkolenie80 godzin praktyk oraz 30 godzin ze standardów opieki, przed zatrudnieniem
Ścieżka od 1.01.2027 r.Szkolenie wstępne (art. 16 ust. 1 pkt 2 lit. a) Wykształcenie albo zawódco najmniej średnie, średnie branżowe, zasadnicze zawodowe lub zasadnicze branżowe Dodatkowe szkolenie310 godzin szkolenia wstępnego przed zatrudnieniem
Ścieżka od 1.01.2027 r.Doświadczenie (art. 16 ust. 1 pkt 2 lit. b) Wykształcenie albo zawódto samo minimum wykształcenia Dodatkowe szkolenieco najmniej 3 lata pracy z dziećmi do lat 3 w żłobku, klubie albo jako dzienny opiekun oraz 30 godzin ze standardów opieki

Szkolenie 310 godzin dzieli się na etap teoretyczny, szkoleniowy i praktyki (art. 16 ust. 4). Praktyki odbywa się w żłobku lub klubie działającym nieprzerwanie co najmniej rok, pod kierunkiem osoby z co najmniej 3-letnim doświadczeniem w pracy z dziećmi do lat 3 (art. 16 ust. 5 pkt 1).

To nie jest kosmetyka. Znika dotychczasowa ścieżka „średnie wykształcenie i rok doświadczenia” bez 30-godzinnego szkolenia ze standardów. Wydłuża się też szkolenie wstępne: z 280 do 310 godzin. Osoba po szkole policealnej na kierunku opiekunka dziecięca też odbywa przed zatrudnieniem 80 godzin praktyk i 30 godzin ze standardów.

Dla osób już zatrudnionych jest przepis przejściowy. Opiekunowie, którzy 1 stycznia 2027 r. nie spełnią nowego art. 16, mogą pracować najdłużej do 31 grudnia 2028 r., chyba że ukończą 30-godzinne szkolenie ze standardów, o którym mowa w nowym art. 16 ust. 1 pkt 1 (art. 33 ust. 3 nowelizacji). Podobny most mają dyrektorzy żłobków i osoby kierujące klubami, którzy nie spełnią nowych art. 13 ust. 2 i art. 14 (art. 33 ust. 1 i 2).

Od 1 stycznia 2027 r. opiekun ma też prawo do 16 godzin albo 2 dni płatnego czasu wolnego w roku od bezpośredniej opieki, w związku z podnoszeniem kwalifikacji (art. 18ac). Dyrektor może w takim dniu zamknąć placówkę, jeśli wolne obejmuje co najmniej jeden dzień, i informuje rodziców najpóźniej 14 dni wcześniej.

Jeśli dopiero wybierasz formę opieki, porównanie żłobka, klubu i dziennego opiekuna jest w tekście o różnicach po nowelizacji.

Czy musisz zatrudnić pielęgniarkę w żłobku?

To zależy od liczby dzieci i od daty. Przepis dotyczy żłobka, nie klubu dziecięcego (art. 15 ust. 3).

Dziś, do 31 grudnia 2026 r., w żłobku, do którego uczęszcza więcej niż 20 dzieci, zatrudniasz przynajmniej jedną pielęgniarkę lub położną.

Od 1 stycznia 2027 r. próg wynosi więcej niż 32 dzieci. Wtedy albo zatrudniasz co najmniej jedną pielęgniarkę lub położną, albo zapewniasz dzieciom pielęgnację i opiekę pielęgniarki lub położnej zgodnie ze statutem żłobka (art. 15 ust. 3 w nowym brzmieniu oraz art. 11 ust. 2 pkt 3b).

Przykład: żłobek ma 25 dzieci i jedną pielęgniarkę na część etatu, bo próg wynosi dziś więcej niż 20. Od 1 stycznia 2027 r. art. 15 ust. 3 w nowym brzmieniu obejmuje żłobki powyżej 32 dzieci. Przy 25 dzieciach sam ten przepis nie każe już zatrudniać pielęgniarki. Decyzję i tak warto potwierdzić z prawnikiem i zapisać w organizacji pracy, bo inne obowiązki opieki pielęgnacyjnej z art. 10 nie znikają.

Pielęgniarka i położna, tak jak opiekun, muszą spełniać warunki z art. 18: rękojmia należytej opieki, brak pozbawienia albo ograniczenia władzy rodzicielskiej, alimenty jeśli zostały orzeczone, niekaralność za umyślne przestępstwo oraz brak w odpowiednich rejestrach. Przed zatrudnieniem przedstawiają informację z Krajowego Rejestru Karnego nie starszą niż 3 miesiące (art. 18 ust. 2).

Sama pielęgniarka nie „zdejmuje” limitu dzieci na opiekuna. Limity z art. 15 ust. 2, 8 albo 5 dzieci, opisuje poradnik ile dzieci na jednego opiekuna.

Czy pomoc opiekuna to osobne stanowisko z wymaganiami?

Nie w ustawie. Ustawa o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 mówi o opiekunie, o pielęgniarce lub położnej, o wolontariuszu oraz o „innej osobie zatrudnionej do wykonywania pracy lub świadczenia usług” (art. 18 ust. 1). Nie ma w niej stanowiska „pomoc opiekuna” z własną listą kwalifikacji.

Jeśli ktoś sprawuje opiekę nad dziećmi i jest liczony do limitu z art. 15 ust. 2, musi spełniać warunki opiekuna z art. 16. Zmiana nazwy w umowie na „pomoc opiekuna” tego nie omija.

Jeśli zatrudniasz osobę do prac pomocniczych, np. w kuchni albo przy sprzątaniu, i nie powierzasz jej opieki nad grupą, nie jest opiekunem z art. 16. Nadal jest jednak „inną osobą zatrudnioną” w rozumieniu art. 18, więc sprawdzasz rękojmię, niekaralność i rejestr. Wolontariusz przed rozpoczęciem pracy odbywa szkolenie z pierwszej pomocy, chyba że ma kwalifikacje z art. 16 (art. 17).

Nie wymyślaj więc „tańszej ścieżki” na pomocnika, której ustawa nie przewiduje. Albo zatrudniasz opiekuna, albo osobę do innych zadań, z jasnym zakresem obowiązków.

Jakie warunki z art. 18 obowiązują całą kadrę?

Od 9 września 2026 r. stosuje się art. 18 i art. 18aa w brzmieniu z nowelizacji (wejście w życie po 14 dniach od ogłoszenia Dz.U. 2026 poz. 1123). Warunki z art. 18 ust. 1 dotyczą dyrektora żłobka, osoby kierującej klubem, osoby fizycznej prowadzącej placówkę, opiekuna, pielęgniarki, położnej, wolontariusza i innej osoby zatrudnionej do pracy lub usług w żłobku albo klubie.

Spełnianie warunków z art. 16 ust. 1 i art. 18 ust. 1 weryfikuje podmiot prowadzący. Gdy prowadzącym jest osoba fizyczna, która sama jest dyrektorem, osobą kierującą, opiekunem albo inną osobą z tej listy, weryfikacji dokonuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta (art. 18aa).

Szerszy kontekst sprawdzeń i standardów ochrony małoletnich jest w poradniku o standardach ochrony małoletnich w przedszkolu i żłobku.

Od 1 stycznia 2027 r. szkolenie z pierwszej pomocy co 2 lata obejmuje już nie tylko opiekuna i wolontariusza, lecz także dyrektora żłobka, dyrektora zespołu i osobę kierującą klubem (art. 18a ust. 1 w nowym brzmieniu). Szkolenie nieodpłatnie zapewnia podmiot prowadzący.

Wskazówka: wejścia i wyjścia pracowników oraz grafik zmian zapiszesz w ewidencji obecności i w grafiku pracy Kidogo. Widzisz, kto jest na zmianie, a pracownicy oglądają swój grafik w aplikacji. Przez 6 miesięcy korzystasz z Kidogo bezpłatnie.

Jak sprawdzić kwalifikacje przy zatrudnieniu krok po kroku?

Krok 1. Ustal stanowisko i datę rozpoczęcia pracy

Napisz, czy to opiekun, pielęgniarka, wolontariusz, czy praca pomocnicza bez opieki nad grupą. Sprawdź, czy umowa zaczyna się jeszcze w 2026 r., czy już w 2027 r. Od tego zależy, który art. 16 stosujesz, i czy kandydat ze starym 280-godzinnym szkoleniem zdąży je wykorzystać.

Krok 2. Zbierz dokumenty kwalifikacji

Dyplom, świadectwo, zaświadczenie o szkoleniu, potwierdzenie praktyk albo doświadczenia. Porównaj je z art. 16 w brzmieniu właściwym na dzień zatrudnienia. Przy ścieżce ze szkoleniem sprawdź, czy program jest na liście zatwierdzonej przez ministra, dopóki ta lista jeszcze obowiązuje.

Krok 3. Sprawdź art. 18 i informację z KRK

Poproś o informację z Krajowego Rejestru Karnego nie starszą niż 3 miesiące i pozostałe oświadczenia z art. 18 ust. 1. Weryfikacji dokonuje podmiot prowadzący, a w sytuacji z art. 18aa ust. 2 gmina.

Krok 4. Zaplanuj szkolenie z pierwszej pomocy i doskonalenie

Sprawdź datę ostatniego szkolenia z pierwszej pomocy. Zaplanuj kolejne, bo obowiązek jest cykliczny. Dołóż szkolenia, które jako pracodawca masz zapewnić nieodpłatnie. Jak zaplanować szkolenia i obsadę na każdej zmianie, pokazuje tekst o pierwszej pomocy w przedszkolu i żłobku.

Krok 5. Zapisz zakres obowiązków i grafik

W zakresie zadań ma być jasne, czy osoba sprawuje opiekę nad dziećmi. Dzięki temu nie pomylisz opiekuna z pracownikiem pomocniczym. Godziny pracy kadry trzymaj w jednym miejscu, żeby limit dzieci na opiekuna był liczony według osób naprawdę obecnych w grupie.

Krok 6. Przy kadrze już zatrudnionej policz termin 31 grudnia 2028 r.

Jeśli po 1 stycznia 2027 r. ktoś nie spełni nowego art. 16, art. 13 albo art. 14, zostaje most do 31 grudnia 2028 r. albo 30-godzinne szkolenie ze standardów. Nie odkładaj tego na ostatni kwartał 2028 r.

Przy otwarciu placówki formalności i kadrę omawia też poradnik jak otworzyć żłobek w 2026 r.. Jak przygotować ogłoszenie i wdrożyć nowego opiekuna, opisujemy w artykule rekrutacja pracowników do przedszkola prywatnego.

Jakie błędy wracają przy rekrutacji kadry?

Błąd 1. Zatrudnienie „pomocy opiekuna” do limitu 8 dzieci

Osoba bez kwalifikacji z art. 16 nie może być drugim opiekunem w rozumieniu art. 15 ust. 2. Limit liczy się od opiekunów, nie od dowolnych dorosłych w sali.

Błąd 2. Ignorowanie kalendarza 2027–2028

Kurs 280 godzin przydatny przy umowie z grudnia 2026 r. nie jest automatycznie tym samym co nowe szkolenie 310 godzin albo ścieżka z 3-letnim doświadczeniem i 30 godzinami standardów. Dla obecnego zespołu liczy się też most do 31 grudnia 2028 r.

Błąd 3. Pielęgniarka „na wszelki wypadek” albo jej brak ponad progiem

Dziś próg w żłobku to więcej niż 20 dzieci, od 2027 r. więcej niż 32, z możliwością zapewnienia opieki zgodnie ze statutem. Klub dziecięcy tego obowiązku z art. 15 ust. 3 nie ma. Liczbę dzieci licz według faktycznej uczęszczalności, nie według życzeniowej oferty.

Błąd 4. Sprawdzenie tylko dyplomu, bez art. 18

Nawet bardzo dobre kwalifikacje nie wystarczą, jeśli nie ma informacji z KRK albo nie są spełnione pozostałe warunki z art. 18. Ten przegląd dotyczy szerszej grupy osób niż sami opiekunowie.

Najczęściej zadawane pytania

Czy opiekunka z kursem 280 godzin może zacząć pracę w 2027 r.?

Sam dotychczasowy kurs 280 godzin nie jest tą samą ścieżką, którą od 1 stycznia 2027 r. opisuje nowy art. 16. Od tego dnia szkolenie wstępne liczy 310 godzin, a inne ścieżki wymagają m.in. 80 godzin praktyk i 30 godzin ze standardów albo 3 lat doświadczenia i 30 godzin ze standardów. Osoba już zatrudniona przed 1 stycznia 2027 r., która nie spełni nowych wymagań, może pracować do 31 grudnia 2028 r., chyba że ukończy 30-godzinne szkolenie ze standardów.

Czy w klubie dziecięcym też trzeba zatrudnić pielęgniarkę?

Art. 15 ust. 3 mówi o żłobku, nie o klubie dziecięcym. Sam ten przepis nie każe zatrudniać pielęgniarki ani położnej w klubie. Nadal obowiązują zadania opieki pielęgnacyjnej z art. 10 oraz warunki zatrudnienia z art. 16 i art. 18, jeśli taką osobę przyjmujesz. Nie przenoś progu „powyżej 20 dzieci” z żłobka do klubu bez podstawy w ustawie.

Jakie wykształcenie musi mieć dyrektor żłobka?

Do 31 grudnia 2026 r. dyrektorem może być osoba z wykształceniem wyższym i co najmniej 3 latami doświadczenia w pracy z dziećmi albo z wykształceniem co najmniej średnim lub średnim branżowym i 5 latami takiego doświadczenia (art. 13 ust. 2). Od 1 stycznia 2027 r. wymagania są powiązane z nowym art. 16 i doświadczeniem w pracy z dziećmi do lat 3. Kto nie spełni nowych warunków, może pełnić funkcję najdłużej do 31 grudnia 2028 r., chyba że ukończy 30-godzinne szkolenie ze standardów.

Czy wolontariusz wlicza się do limitu dzieci na opiekuna?

Art. 15 ust. 2 liczy limit od opiekuna. Wolontariusz może pomagać (art. 17), ale przepis o 8 albo 5 dzieciach dotyczy opiekuna. Wolontariusz przed rozpoczęciem pracy odbywa szkolenie z pierwszej pomocy, chyba że ma kwalifikacje z art. 16, i podlega warunkom z art. 18. Nie buduj grafiku grupy wyłącznie na wolontariacie.

Czy muszę mieć zaświadczenie o niekaralności przy każdej umowie zlecenia?

Art. 18 dotyczy także innej osoby zatrudnionej do wykonywania pracy lub świadczenia usług w żłobku albo klubie, nie tylko umowy o pracę. Przed podjęciem zatrudnienia osoba przedstawia informację z KRK nie starszą niż 3 miesiące, potwierdzającą brak skazania za przestępstwo umyślne. Formę współpracy i tak warto skonsultować z prawnikiem albo księgową, bo ustawa o opiece nie zastępuje Kodeksu pracy. Wymiar urlopu i plan urlopów w żłobku opisujemy w artykule plan urlopów w przedszkolu i żłobku.

Gdzie sprawdzić, czy szkolenie opiekuna jest zatwierdzone?

Do końca 2026 r. programy zatwierdza minister rodziny na dotychczasowej podstawie, a ich listę publikuje MRPiPS. Nowelizacja stanowi, że programy zatwierdzone przed 1 stycznia 2027 r. zachowują moc maksymalnie do 31 grudnia 2026 r. Od 2027 r. obowiązują nowe wymiary i zakresy szkoleń z art. 16. Przed zapisaniem kandydata na kurs sprawdź datę i podstawę prawną programu, nie tylko liczbę godzin na zaświadczeniu.


Źródła