Aktualizacja: 18 listopada 2026 r. | Stan prawny na 18.11.2026 | Zespół Kidogo
Krótka odpowiedź: przedszkole lub żłobek niepubliczny musi utworzyć zakładowy fundusz świadczeń socjalnych, jeśli 1 stycznia zatrudnia co najmniej 50 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty (art. 3 ust. 1 ustawy o ZFŚS). Przy 20–49 etatach fundusz powstaje tylko na wniosek związku zawodowego. Mniejszy pracodawca może utworzyć fundusz, wypłacać świadczenie urlopowe albo nie robić żadnej z tych rzeczy. Jeśli nie ma układu zbiorowego ani obowiązkowego regulaminu wynagradzania, informuje pracowników o swojej decyzji w styczniu.
Styczeń to w placówce miesiąc zamykania roku, planowania ferii i nowych stawek. Łatwo przeoczyć jeden obowiązek, który dotyczy prawie każdego niepublicznego przedszkola i żłobka: informację o funduszu socjalnym albo o jego braku. Poniżej wyjaśniamy, od ilu etatów fundusz jest obowiązkowy, jak policzyć odpis, czym jest świadczenie urlopowe i co napisać pracownikom, jeśli nie tworzysz funduszu. Na końcu jest checklista i wzór informacji w PDF. Ten tekst nie jest poradą podatkową. Rozliczenie świadczeń z funduszu omów z księgową.
Od ilu pracowników ZFŚS jest obowiązkowy?
Ustawa o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych liczy pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, według stanu na 1 stycznia danego roku. Wliczasz wszystkich pracowników na umowie o pracę: nauczycieli, pomoce, opiekunki, kuchnię i administrację. Osoby na umowach zlecenia czy B2B nie są pracownikami w rozumieniu tej ustawy.
| Etaty na 1 stycznia | Co musisz zrobić | Przepis |
|---|---|---|
| Etaty na 1 stycznia50 i więcej | Co musisz zrobićutworzyć fundusz | Przepisart. 3 ust. 1 |
| Etaty na 1 stycznia20–49 | Co musisz zrobićutworzyć fundusz, jeśli wnioskuje zakładowa organizacja związkowa | Przepisart. 3 ust. 1c |
| Etaty na 1 styczniaponiżej 50 bez wniosku związku | Co musisz zrobićwybrać: fundusz, świadczenie urlopowe albo nic | Przepisart. 3 ust. 3 |
| Etaty na 1 styczniaponiżej 50, bez układu i bez obowiązku regulaminu wynagradzania | Co musisz zrobićpoinformować pracowników w styczniu o nietworzeniu funduszu i niewypłacaniu świadczenia | Przepisart. 3 ust. 3a |
Ustawa pozwala też pracodawcy objętemu układem zbiorowym lub regulaminem wynagradzania zdecydować, że funduszu nie będzie, ale wtedy zapis musi znaleźć się w tym dokumencie (art. 4 ust. 1–2). Bez związku zawodowego taki zapis w regulaminie wynagradzania uzgadniasz z pracownikami wybranymi przez załogę do reprezentowania jej interesów (art. 4 ust. 3 w brzmieniu od stycznia 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 25). Regulamin wynagradzania jest obowiązkowy od 50 pracowników nieobjętych układem, a przy 20–49 pracownikach na wniosek związku zawodowego (art. 77² § 1 i § 1² Kodeksu pracy). Więcej o tym piszemy w tekście o regulaminie pracy i wynagradzania.
Co napisać pracownikom, jeśli nie tworzysz funduszu?
Art. 3 ust. 3a każe przekazać pracownikom informację o nietworzeniu funduszu i niewypłacaniu świadczenia urlopowego w pierwszym miesiącu roku kalendarzowego, „w sposób przyjęty u danego pracodawcy”. Ustawa nie narzuca formy. Może to być mail, ogłoszenie na tablicy w pokoju nauczycielskim albo wiadomość w systemie, z którego zespół korzysta na co dzień.
Informację przekazujesz co roku, bo decyzja dotyczy danego roku kalendarzowego. Zachowaj dowód, kiedy i jak ją przekazałeś. Przyda się przy kontroli inspekcji pracy.
Ważne: brak informacji w styczniu to częsty błąd w małych placówkach. Pracownik, który jej nie dostał, może twierdzić, że należało mu się świadczenie urlopowe. Krótka wiadomość na początku roku zamyka temat.
Jak policzyć odpis na fundusz?
Odpis podstawowy na jednego zatrudnionego wynosi 37,5% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim albo w drugim półroczu roku poprzedniego, jeśli ta kwota była wyższa (art. 5 ust. 2). Przeciętne wynagrodzenie ogłasza Prezes GUS w Monitorze Polskim najpóźniej do 20 lutego (art. 5 ust. 7). Odpis naliczasz od przeciętnej liczby zatrudnionych w roku (art. 5 ust. 1).
Kwoty odpisu na 2027 r. nie podajemy, bo zależy od komunikatu GUS, który ukaże się w lutym 2027 r. Wzór jest prosty:
| Element | Wzór |
|---|---|
| ElementOdpis na jeden pełny etat | Wzór37,5% × przeciętne wynagrodzenie z komunikatu GUS |
| ElementOdpis na niepełny etat | Wzórodpis na pełny etat × wymiar etatu |
| ElementOdpis roczny | Wzórodpis na etat × przeciętna liczba zatrudnionych |
| ElementZwiększenie na osobę z orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności | Wzór+ 6,25% przeciętnego wynagrodzenia (art. 5 ust. 4) |
Co z nauczycielami w placówce niepublicznej?
Art. 5 ust. 8 pkt 2 wyłącza ogólne zasady odpisu dla szkół i placówek w stosunku do nauczycieli podlegających Karcie Nauczyciela. Dla nich odpis określa art. 53 Karty. Ten przepis nie jest jednak wymieniony w art. 91b ust. 2, który wylicza przepisy Karty stosowane w placówkach niepublicznych. Wynika z tego, że nauczyciela przedszkola niepublicznego liczysz do funduszu na zasadach ogólnych z art. 5 ustawy o ZFŚS. To nasza interpretacja przepisów. Jeśli masz wątpliwości, potwierdź ją z księgową lub prawnikiem. Więcej o tym, które przepisy Karty obowiązują, piszemy w tekście o wynagrodzeniach nauczycieli w przedszkolu prywatnym.
Czym jest świadczenie urlopowe i komu przysługuje?
Pracodawca poniżej 50 etatów może zamiast funduszu wypłacać świadczenie urlopowe (art. 3 ust. 3). Zasady są określone w ustawie:
- świadczenie nie może przekroczyć odpisu podstawowego, a u osób na części etatu ustala się je proporcjonalnie (ust. 4);
- wypłaca się je raz w roku pracownikowi, który korzysta z urlopu wypoczynkowego w wymiarze co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych (ust. 5);
- wypłata następuje najpóźniej w ostatnim dniu przed rozpoczęciem tego urlopu (ust. 5a);
- świadczenie nie podlega składce na ubezpieczenie społeczne (ust. 6).
W przedszkolu czternaście dni urlopu to zwykle sierpień albo przerwa wakacyjna. Jeśli wybierzesz świadczenie urlopowe, zaplanuj wypłaty razem z grafikiem urlopów.
Jak zorganizować fundusz krok po kroku?
Jeśli fundusz jest obowiązkowy albo chcesz go utworzyć, kolejność jest zawsze podobna.
Krok 1. Policz etaty na 1 stycznia
Zsumuj wymiary etatów wszystkich pracowników na umowie o pracę według stanu na 1 stycznia. Zapisz wynik i datę wyliczenia.
Krok 2. Wybierz rozwiązanie i zapisz je
Przy 50 i więcej etatach tworzysz fundusz albo, przy układzie lub regulaminie wynagradzania, zapisujesz w nim inne rozwiązanie. Poniżej 50 decydujesz o funduszu, świadczeniu urlopowym albo żadnym z nich.
Krok 3. Przygotuj regulamin funduszu
Zasady przeznaczania środków określa regulamin. Bez związku zawodowego uzgadniasz go z pracownikami wybranymi przez załogę (art. 8 ust. 2). Świadczenia przyznaje się według sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej uprawnionego (art. 8 ust. 1), a nie po równo wszystkim.
Krok 4. Otwórz rachunek i przekaż odpis
Środki funduszu gromadzi się na odrębnym rachunku bankowym (art. 12 ust. 1). Administruje nimi pracodawca (art. 10), a środki niewykorzystane w danym roku przechodzą na rok następny (art. 11). Terminy przekazania odpisu i rozliczenie roku omów z księgową.
Krok 5. Zadbaj o dane osobowe
Do ustalenia sytuacji pracownik składa oświadczenie, a pracodawca może żądać udokumentowania danych w niezbędnym zakresie (art. 8 ust. 1a). Dostęp do danych o zdrowiu mają tylko osoby z pisemnym upoważnieniem (ust. 1b).
Wskazówka: Wnioski urlopowe i grafik masz w jednym kalendarzu, więc widzisz, kto planuje 14 dni urlopu i kiedy wypłacić świadczenie. Sprawdź grafik i wnioski urlopowe w Kidogo. Cennik Kidogo: 6 miesięcy bezpłatnie, potem 0 zł miesięcznie do 20 dzieci, 149 zł do 50 dzieci, 299 zł do 100 dzieci, a powyżej 100 dzieci 299 zł plus 1,99 zł za każde kolejne dziecko. Ceny netto.
Jak to wygląda w żłobku z 18 opiekunkami?
Przykład pokazuje decyzję w placówce poniżej progu.
Przykład: spółka prowadzi żłobek i zatrudnia 1 stycznia 18 osób, łącznie 16,5 etatu. Nie ma związku zawodowego ani układu zbiorowego, a regulamin wynagradzania nie jest obowiązkowy. Właścicielka decyduje, że w tym roku nie tworzy funduszu i nie wypłaca świadczenia urlopowego. 14 stycznia wysyła zespołowi wiadomość z tą informacją i zapisuje jej kopię w dokumentacji kadrowej. W kolejnym roku liczy etaty ponownie.
Jeśli zastanawiasz się, czy forma prawna placówki wpływa na obowiązki pracodawcy, zajrzyj do tekstu o formie prawnej przedszkola i żłobka.
Jaka checklista pomoże w styczniu?
Checklista prowadzi przez decyzję o funduszu i informację dla zespołu. Pod nią jest wzór informacji, również w PDF.
Checklista ZFŚS na początek roku:
Pobierz bezpłatnie checklistę ZFŚS i wzór informacji dla pracowników (PDF) – bez zakładania konta i bez podawania maila.
- Etaty policzone według stanu na 1 stycznia, z datą wyliczenia.
- Sprawdzone, czy działa zakładowa organizacja związkowa i czy złożyła wniosek.
- Sprawdzone, czy placówka ma układ zbiorowy lub obowiązkowy regulamin wynagradzania.
- Podjęta decyzja: fundusz, świadczenie urlopowe albo żadne z nich.
- Informacja dla pracowników przekazana w styczniu, jeśli funduszu nie ma.
- Dowód przekazania informacji zapisany w dokumentacji.
- Regulamin funduszu uzgodniony z przedstawicielami pracowników.
- Odpis przeliczony po lutowym komunikacie GUS.
- Terminy świadczeń urlopowych powiązane z grafikiem urlopów.
- Upoważnienia do przetwarzania danych o zdrowiu wydane na piśmie.
Wzór informacji o nietworzeniu Funduszu:
- Nazwa pracodawcy i data przekazania informacji.
- Podstawa: art. 3 ust. 3a ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych.
- Informacja, że w roku [rok] pracodawca nie tworzy zakładowego funduszu świadczeń socjalnych.
- Informacja, że w roku [rok] pracodawca nie wypłaca świadczenia urlopowego.
- Sposób przekazania informacji przyjęty u pracodawcy.
- Imię, nazwisko i podpis osoby reprezentującej pracodawcę.
Jakich błędów unikać?
Te pomyłki powtarzają się w małych placówkach najczęściej.
Błąd 1. Liczenie osób zamiast etatów
Dwadzieścia osób na pół etatu to dziesięć etatów. Próg 50 dotyczy etatów według stanu na 1 stycznia, a nie liczby osób na liście płac.
Błąd 2. Brak informacji w styczniu
Przy braku układu i obowiązkowego regulaminu wynagradzania ustawa każe przekazać informację w pierwszym miesiącu roku. Wiadomość wysłana w marcu nie spełnia tego warunku.
Błąd 3. Świadczenia po równo dla wszystkich
Fundusz nie jest trzynastką. Ustawa wymaga uzależnienia świadczeń od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej. Dodatki do wynagrodzenia to osobna sprawa, opisana w tekście o dodatkach dla nauczycieli w przedszkolu niepublicznym, a nagrody i premie omawiamy w tekście o systemie motywacyjnym dla nauczycieli przedszkola.
Błąd 4. Kwota odpisu z zeszłego roku
Odpis zmienia się co roku razem z komunikatem GUS. Przelicz go po lutowym komunikacie, zamiast kopiować kwotę z poprzedniego roku.
Jak Kidogo pomaga przy świadczeniu urlopowym?
W Kidogo pracownicy składają wnioski urlopowe w aplikacji, a ty zatwierdzasz je w jednym kalendarzu, w którym widzisz też grafik i zastępstwa. Dzięki temu łatwo sprawdzisz, kto zaplanował co najmniej 14 kolejnych dni urlopu i kiedy trzeba wypłacić świadczenie urlopowe, jeśli je stosujesz. Informację o funduszu na nowy rok możesz przekazać zespołowi w tym samym miejscu co inne ogłoszenia.
Najczęściej zadawane pytania
Czy fundusz jest obowiązkowy w żłobku prowadzonym przez gminę?
Tak. Art. 3 ust. 2 ustawy nakazuje tworzyć fundusz pracodawcom działającym w formie jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych, bez względu na liczbę pracowników. Żłobek gminny prowadzony w takiej formie tworzy więc fundusz zawsze. Ten artykuł dotyczy głównie placówek niepublicznych, które podlegają progom z art. 3 ust. 1 i 1c.
Czy osoby na umowie zlecenia liczą się do progu 50?
Nie. Ustawa o ZFŚS liczy pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, czyli osoby zatrudnione na podstawie stosunku pracy. Zleceniobiorcy i współpracownicy na umowach B2B nie wchodzą do tego wyliczenia, nawet jeśli pracują w placówce codziennie. Sprawdź jednak, czy umowa cywilna nie ma cech umowy o pracę.
Czy można wypłacić świadczenie urlopowe tylko niektórym pracownikom?
Jeśli pracodawca wybiera świadczenie urlopowe, wypłaca je każdemu pracownikowi, który w danym roku korzysta z urlopu wypoczynkowego trwającego co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych. Kryterium wynika z ustawy. Nie możesz wybrać pracowników według własnego uznania, bo naruszałoby to też zasadę równego traktowania.
Kiedy poznamy wysokość odpisu na 2027 rok?
Odpis zależy od przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, które Prezes GUS ogłasza w Monitorze Polskim najpóźniej do 20 lutego. Kwotę na 2027 r. obliczysz po komunikacie z lutego 2027 r. Wcześniej podawane kwoty to szacunki, których nie warto wpisywać do planu finansowego jako pewnych.
Czy z funduszu można dopłacić do przedszkola dziecka pracownika?
Tak, ustawowa definicja działalności socjalnej obejmuje opiekę nad dziećmi w żłobkach, klubach dziecięcych, przedszkolach i innych formach wychowania przedszkolnego. Dopłatę przyznajesz według regulaminu funduszu i sytuacji pracownika. Skutki podatkowe takich dopłat omów z księgową, bo zależą od aktualnych przepisów podatkowych.
Źródła
- Ustawa o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, t.j. Dz.U. 2024 poz. 288 | art. 2 pkt 1, art. 3 ust. 1–6, art. 4, art. 5 ust. 1–8, art. 8 ust. 1–2, art. 10–12.
- Ustawa z 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz ustawy o ZFŚS, Dz.U. 2026 poz. 25 | art. 2, art. 3.
- Karta Nauczyciela, t.j. Dz.U. 2026 poz. 515 | art. 53, art. 91b ust. 2.
- Kodeks pracy, t.j. Dz.U. 2026 poz. 1245 | art. 77² § 1–1².
