Aktualizacja: 18 listopada 2026 r. | Stan prawny na 18.11.2026 | Zespół Kidogo
Krótka odpowiedź: w przedszkolu publicznym dyrektor obserwuje zajęcia w ramach nadzoru pedagogicznego (§ 22 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia o nadzorze), a plan obserwacji jest częścią planu nadzoru. W przedszkolu niepublicznym te przepisy nie obowiązują (§ 35). Obserwacja może jednak wynikać ze statutu i z kierowniczych uprawnień pracodawcy. Najlepiej działa, gdy ma jasny cel, krótki arkusz i rozmowę z nauczycielem w ciągu kilku dni.
Obserwacja zajęć potrafi wzbudzić w zespole więcej stresu niż kontrola z kuratorium. Nauczycielka przygotowuje „pokazówkę”, dyrektor notuje uwagi, a po tygodniu nikt już do nich nie wraca. Tymczasem dobrze prowadzona obserwacja to jedno z najprostszych narzędzi rozwoju zespołu. Poniżej wyjaśniamy, na jakiej podstawie dyrektor przedszkola niepublicznego obserwuje zajęcia, jak ją zaplanować i przeprowadzić oraz jak rozmawiać po niej z nauczycielem. Na końcu znajdziesz arkusz obserwacji i wzór notatki z rozmowy w PDF. Jak rozpoznać przeciążenie w zespole i jak o nim rozmawiać, piszemy w tekście o wypaleniu zawodowym nauczycieli.
Czy dyrektor przedszkola niepublicznego musi obserwować zajęcia?
Nie ma takiego obowiązku w przepisach o nadzorze pedagogicznym. Według § 22 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia w sprawie nadzoru pedagogicznego dyrektor obserwuje zajęcia dydaktyczne, wychowawcze i opiekuńcze prowadzone przez nauczycieli. Plan obserwacji jest elementem planu nadzoru (§ 23 ust. 3 pkt 4). Jednak § 35 wyłącza stosowanie § 22–24 w niepublicznych szkołach i placówkach.
W przedszkolu niepublicznym obserwacja opiera się więc na dwóch podstawach. Pierwszą jest statut, który określa organy przedszkola i ich kompetencje (art. 102 ust. 1 pkt 8 w związku z art. 172 ust. 3 Prawa oświatowego). Drugą jest stosunek pracy: nauczyciel wykonuje pracę pod kierownictwem pracodawcy i stosuje się do poleceń dotyczących pracy (art. 22 § 1 i art. 100 § 1 Kodeksu pracy).
| Kwestia | Przedszkole publiczne | Przedszkole niepubliczne |
|---|---|---|
| KwestiaPodstawa obserwacji | Przedszkole publiczne§ 22 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia o nadzorze | Przedszkole niepublicznestatut i kierownictwo pracodawcy |
| KwestiaPlan obserwacji | Przedszkole publiczneczęść planu nadzoru (§ 23 ust. 3 pkt 4) | Przedszkole niepublicznewedług zasad placówki |
| KwestiaOcena pracy nauczyciela | Przedszkole publiczneart. 6a Karty Nauczyciela | Przedszkole niepubliczneart. 6a Karty Nauczyciela (art. 91b ust. 2 pkt 1) |
| KwestiaNadzór zewnętrzny | Przedszkole publicznekurator oświaty | Przedszkole niepublicznekurator oświaty |
Warto dopisać do statutu krótką regułę: dyrektor może obserwować zajęcia w celu wspierania nauczycieli i oceny realizacji podstawy programowej, a wnioski omawia z nauczycielem. O tym, co sprawdza kurator, piszemy w tekście o kontroli kuratorium w przedszkolu niepublicznym.
Jak obserwacja łączy się z oceną pracy nauczyciela?
Art. 6a Karty Nauczyciela o ocenie pracy stosuje się także do nauczycieli przedszkoli niepublicznych, na podstawie art. 91b ust. 2 pkt 1. Pierwszym obowiązkowym kryterium oceny jest „poprawność merytoryczna i metodyczna prowadzonych zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych” (§ 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie oceny pracy nauczycieli).
Rozporządzenie nie wymaga obserwacji jako warunku oceny. Trudno jednak rzetelnie ocenić jakość zajęć bez ich zobaczenia. Obserwacje z całego roku dają więc materiał do oceny, ale nie powinny być jedynym źródłem. Liczy się też dokumentacja, współpraca z rodzicami i rozmowa z nauczycielem. Procedurę oceny opisujemy w artykule o ocenie pracy nauczyciela w przedszkolu.
Ważne: oddziel obserwację wspierającą od obserwacji służącej ocenie. Nauczycielka powinna wiedzieć, w jakim celu jesteś w sali. Jeśli obserwacja ma trafić do oceny pracy, powiedz o tym przed zajęciami, a nie po nich.
Jakie rodzaje obserwacji warto stosować?
Nie każda obserwacja musi trwać całe zajęcia i kończyć się arkuszem. Dobierz formę do celu.
- Obserwacja diagnozująca: na początku roku, żeby poznać styl pracy nowego nauczyciela i potrzeby grupy.
- Obserwacja tematyczna: skupiona na jednym obszarze, na przykład wspieraniu samodzielności przy posiłkach.
- Obserwacja koleżeńska: nauczyciele obserwują się nawzajem, a dyrektor tylko organizuje wymianę.
- Krótka wizyta: 10–15 minut w zwykłym momencie dnia, bez arkusza, z jedną obserwacją omówioną od razu.
- Obserwacja do oceny: zaplanowana, z kryteriami znanymi wcześniej i pisemnym podsumowaniem.
Obserwacja tematyczna dobrze łączy się z monitorowaniem realizacji podstawy programowej, o którym piszemy w tekście o monitorowaniu podstawy programowej w dzienniku.
Jak obserwacje łączą się z przygotowaniem do zawodu i awansem?
W tym obszarze Karta Nauczyciela mówi o obserwacjach wprost. Przepisy o awansie (art. 9a–9i) stosuje się do nauczycieli przedszkoli niepublicznych zatrudnionych w wymiarze co najmniej połowy zajęć (art. 91b ust. 2 pkt 4). Nauczyciel początkujący odbywa przygotowanie do zawodu pod opieką mentora (art. 9ca ust. 11).
Do zadań mentora należy umożliwienie nauczycielowi obserwowania własnych zajęć oraz obserwowanie zajęć prowadzonych przez nauczyciela i omawianie ich. Wymiar to co najmniej 1 godzina w miesiącu w pierwszym roku przygotowania i co najmniej 4 godziny w każdym kolejnym roku (art. 9ca ust. 12 pkt 4–5). W przedszkolu niepublicznym mentorem może być także nauczyciel mianowany lub dyplomowany na stanowisku kierowniczym, czyli na przykład dyrektor. Godziny obserwacji i omówień to czas pracy, który wpisujesz do ewidencji, o czym piszemy w tekście o ewidencji czasu pracy nauczyciela w przedszkolu.
Obserwacje dyrektora i mentora warto więc zaplanować razem, żeby nauczyciel początkujący nie miał w jednym tygodniu trzech wizyt. Więcej o ścieżce awansu piszemy w artykule o awansie zawodowym nauczyciela w przedszkolu niepublicznym.
Jak przeprowadzić obserwację krok po kroku?
Cały cykl trwa zwykle tydzień: od uzgodnienia celu do rozmowy.
Krok 1. Ustal cel i kryteria z nauczycielem
Zapytaj, nad czym nauczycielka chce pracować. Wybierz 2–3 kryteria, na przykład aktywizację dzieci, organizację przejść między aktywnościami czy indywidualizację. Mniej kryteriów to więcej konkretnych obserwacji.
Krok 2. Uzgodnij termin i rolę obserwatora
Ustal godzinę, czas trwania i to, czy będziesz siedzieć z boku, czy włączysz się w zabawę. Dzieci szybciej się przyzwyczają, jeśli przedstawi Cię nauczycielka.
Krok 3. Notuj fakty, nie oceny
Zapisuj, co widzisz i słyszysz: „Trzech chłopców czekało 4 minuty na swoją kolej przy stoliku”, a nie „słaba organizacja”. Fakty ułatwiają rozmowę i trudno je podważyć.
Krok 4. Porozmawiaj w ciągu 2–3 dni
Zacznij od pytania, jak nauczycielka sama ocenia zajęcia. Potem podziel się 2–3 obserwacjami, w tym co najmniej jedną mocną stroną. Na koniec ustalcie jedno działanie do sprawdzenia przy kolejnej wizycie.
Wskazówka: Przed obserwacją sprawdzisz w dzienniku zapisy zajęć i realizację podstawy programowej w danej grupie. Sprawdź dziennik elektroniczny Kidogo. Cennik Kidogo: 6 miesięcy bezpłatnie, potem 0 zł miesięcznie do 20 dzieci, 149 zł do 50 dzieci, 299 zł do 100 dzieci, a powyżej 100 dzieci 299 zł plus 1,99 zł za każde kolejne dziecko. Ceny netto.
Krok 5. Zapisz wnioski i wróć do nich
Krótka notatka z rozmowy, podpisana przez obie strony, wystarczy. Wróć do ustalonego działania przy następnej obserwacji. Bez tego obserwacja zostaje jednorazowym wydarzeniem.
Jak może wyglądać plan obserwacji na rok?
Plan nie musi być rozbudowany. Liczby w przykładzie są założeniem, nie normą.
Przykład: przedszkole ma 4 grupy i 6 nauczycieli. Dyrektor planuje jedną obserwację tematyczną każdego nauczyciela w semestrze, czyli 12 obserwacji w roku, oraz krótkie wizyty raz w miesiącu w każdej grupie. Wrzesień poświęca na obserwacje diagnozujące nowych osób, a maj na obserwacje do oceny tych nauczycieli, których ocena jest planowana.
Plan zapisz w dokumentacji dyrektora, o której piszemy w artykule o dokumentacji dyrektora przedszkola niepublicznego. Przekaż go zespołowi na początku roku, żeby obserwacje nie były zaskoczeniem. Zostaw w planie margines na nieprzewidziane sytuacje, takie jak choroba nauczyciela czy zmiana grupy. Pod koniec roku porównaj plan z tym, co udało się zrealizować, i zapisz wnioski. Na ich podstawie ułożysz realistyczny plan na kolejny rok.
Jaki arkusz obserwacji możesz wykorzystać?
Arkusz mieści się na jednej stronie. Notatka z rozmowy domyka cykl. Oba dokumenty znajdziesz w PDF razem z checklistą.
Checklista obserwacji zajęć:
Pobierz bezpłatnie arkusz obserwacji i checklistę (PDF) – bez zakładania konta i bez podawania maila.
- Podstawa obserwacji zapisana w statucie przedszkola niepublicznego.
- Plan obserwacji na rok przekazany zespołowi na początku roku.
- Cel i 2–3 kryteria uzgodnione z nauczycielem przed zajęciami.
- Informacja, czy obserwacja posłuży ocenie pracy, przekazana z wyprzedzeniem.
- Termin, czas trwania i rola obserwatora ustalone.
- Notatki zawierają fakty, a nie oceny.
- Rozmowa po obserwacji przeprowadzona w ciągu 2–3 dni.
- Ustalone jedno działanie i termin jego sprawdzenia.
- Notatka z rozmowy podpisana przez nauczyciela i dyrektora.
- Obserwacje dyrektora uzgodnione z obserwacjami mentora nauczyciela początkującego.
- Arkusze przechowywane zgodnie z RODO i polityką dokumentów placówki.
Wzór arkusza obserwacji zajęć:
- Data, grupa, imię i nazwisko nauczyciela, obserwator.
- Cel obserwacji uzgodniony z nauczycielem.
- Kryteria obserwacji (2–3).
- Przebieg zajęć: godziny i główne aktywności.
- Fakty dotyczące pierwszego kryterium.
- Fakty dotyczące drugiego i trzeciego kryterium.
- Aktywność i zaangażowanie dzieci.
- Pytania do rozmowy po zajęciach.
Wzór notatki z rozmowy po obserwacji:
- Data rozmowy i uczestnicy.
- Samoocena nauczyciela.
- Mocne strony zauważone podczas zajęć.
- Obszar do rozwoju.
- Ustalone działanie i termin sprawdzenia.
- Potrzebne wsparcie: szkolenie, materiały, obserwacja koleżeńska.
- Podpisy nauczyciela i dyrektora.
Jakich błędów unikać przy obserwacji?
Trzy pomyłki sprawiają, że obserwacja przestaje pomagać.
Błąd 1. Obserwacja bez zapowiedzi i celu
Wejście do sali z arkuszem bez uprzedzenia buduje nieufność. Wyjątkiem są krótkie, rutynowe wizyty, o których zespół wie z planu.
Błąd 2. Lista uwag zamiast rozmowy
Dziesięć zapisanych zastrzeżeń przekazanych na kartce nie zmieni pracy nauczyciela. Jedno ustalone działanie zmieni ją bardziej.
Błąd 3. Kryteria spoza podstawy programowej i statutu
Ocena „za mało prac plastycznych na ścianach” bez związku z celami placówki zniechęca. Kryteria powinny wynikać z podstawy programowej, koncepcji pracy i potrzeb dzieci.
Jak Kidogo pomaga w obserwacjach?
W dzienniku elektronicznym Kidogo przed obserwacją sprawdzisz zapisy zajęć i realizację podstawy programowej w danej grupie. Notatki z rozmów i ustalenia możesz przekazać nauczycielowi wiadomością, a plan zajęć pokaże, kiedy najlepiej zaplanować wizytę w grupie. Galeria zdjęć z zajęć i zapisy w dzienniku pomogą też przygotować rozmowę z nauczycielem, bo zobaczysz, jak wygląda praca grupy w zwykłe dni, a nie tylko podczas obserwacji.
Najczęściej zadawane pytania
Czy nauczyciel może odmówić obserwacji zajęć?
W przedszkolu niepublicznym obserwacja wynika ze statutu i kierowniczych uprawnień pracodawcy. Nauczyciel stosuje się do poleceń przełożonych dotyczących pracy, jeśli nie są sprzeczne z prawem ani umową, zgodnie z art. 100 § 1 Kodeksu pracy. Lepiej jednak budować zgodę niż korzystać z polecenia. Uzgodniony cel i termin zwykle rozwiązują problem.
Ile obserwacji powinien przeprowadzić dyrektor w roku?
Przepisy nie określają liczby obserwacji, a w przedszkolu niepublicznym nie obowiązuje nawet plan nadzoru z § 23 rozporządzenia o nadzorze. Ustal liczbę realną do przeprowadzenia razem z rozmowami. Lepiej zaplanować jedną dobrze omówioną obserwację każdego nauczyciela w semestrze niż kilka wizyt bez wniosków i powrotu do ustaleń.
Czy obserwacja jest potrzebna do oceny pracy nauczyciela?
Rozporządzenie o ocenie pracy nauczycieli nie wymaga obserwacji, ale pierwsze obowiązkowe kryterium dotyczy poprawności merytorycznej i metodycznej zajęć (§ 2 ust. 2 pkt 1). Obserwacje dają dyrektorowi materiał do rzetelnej oceny tego kryterium. Jeśli obserwacja ma posłużyć ocenie, poinformuj o tym nauczyciela przed zajęciami.
Czy arkusz obserwacji trzeba przechowywać?
Przepisy nie określają osobnego okresu przechowywania arkuszy obserwacji w przedszkolu niepublicznym. Arkusz i notatka zawierają dane osobowe nauczyciela, więc przechowuj je zgodnie z RODO i zasadami placówki. Jeśli stały się podstawą oceny pracy, dołącz je do dokumentacji oceny. Pozostałe usuwaj po okresie, który ustalisz w polityce dokumentów.
Czy rodzice mogą obserwować zajęcia?
Przepisy nie dają rodzicom prawa do obserwacji zajęć, ale statut może przewidywać zajęcia otwarte jako formę współpracy z rodzicami (art. 102 ust. 1 pkt 7 Prawa oświatowego). To inne narzędzie niż obserwacja dyrektora. Nie służy ocenie nauczyciela, tylko pokazaniu rodzicom, jak wygląda dzień w grupie.
Czy mentor nauczyciela początkującego musi obserwować jego zajęcia?
Tak. Art. 9ca ust. 12 pkt 5 Karty Nauczyciela zalicza do zadań mentora obserwowanie zajęć prowadzonych przez nauczyciela i omawianie ich: co najmniej 1 godzinę w miesiącu w pierwszym roku przygotowania do zawodu i co najmniej 4 godziny w każdym kolejnym roku. Dotyczy to także przedszkoli niepublicznych, jeśli nauczyciel pracuje w wymiarze co najmniej połowy zajęć.
Źródła
- Rozporządzenie w sprawie nadzoru pedagogicznego, t.j. Dz.U. 2024 poz. 15 | § 22 ust. 3 pkt 2, § 23 ust. 3 pkt 4, § 35.
- Prawo oświatowe, t.j. Dz.U. 2026 poz. 820 | art. 102 ust. 1 pkt 7–8, art. 172 ust. 3.
- Kodeks pracy, t.j. Dz.U. 2026 poz. 1245 | art. 22 § 1, art. 100 § 1.
- Karta Nauczyciela, t.j. Dz.U. 2026 poz. 515 | art. 6a, art. 9ca ust. 11–12, art. 91b ust. 2 pkt 1 i 4.
- Rozporządzenie w sprawie oceny pracy nauczycieli, Dz.U. 2022 poz. 1822 ze zm. | § 2 ust. 2 pkt 1.
