Aktualizacja: 16 listopada 2026 r. | Stan prawny na 16.11.2026 | Zespół Kidogo

Krótka odpowiedź: nadzór nad żłobkiem i klubem dziecięcym sprawuje wójt, burmistrz lub prezydent miasta (art. 54 ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3). Kontrola odbywa się według planu nadzoru przyjętego uchwałą rady gminy albo poza planem, gdy gmina dostanie informację o nieprawidłowościach. Na zastrzeżenia do ustaleń masz 7 dni (art. 57 ust. 2). Wojewoda nadzoru bieżącego nie prowadzi.

Wtorek, 9:15. Do drzwi dzwonią dwie panie z urzędu miasta. Mają upoważnienie od burmistrza i chcą zobaczyć listę dzieci, dokumenty kadrowe opiekunek i rozliczenia z rodzicami, którzy dostają świadczenie „aktywnie w żłobku”. Opiekunki są w trakcie śniadania, a Ty szukasz segregatora z umowami.

Ten tekst jest dla właścicieli i dyrektorów żłobków, klubów dziecięcych i podmiotów zatrudniających dziennych opiekunów. Wyjaśniamy, kto i w jakim zakresie może Cię skontrolować, jakie uprawnienia mają kontrolujący, co dzieje się po kontroli i jakie dokumenty warto mieć pod ręką. Checklistę dokumentów pobierzesz w PDF.

Kto kontroluje żłobek: gmina czy wojewoda?

Gmina. Ustawa o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 powierza nadzór wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta właściwemu ze względu na miejsce prowadzenia żłobka (art. 54 ust. 1). Ten sam organ prowadzi rejestr żłobków i klubów dziecięcych.

Wojewoda ma inną rolę. Razem z ministrem do spraw rodziny realizuje programy rozwoju opieki nad dziećmi do lat 3, takie jak Maluch+ (art. 62). Do wojewody trafiają też zbiorcze sprawozdania. Żłobek niepubliczny przekazuje swoje sprawozdanie gminie, a gmina zbiorcze wojewodzie, elektronicznie w systemie teleinformatycznym z art. 62a (art. 64 ust. 2). Jeśli korzystasz z dofinansowania z programu, kontrole wykorzystania środków wynikają z umowy i zasad programu, a nie z bieżącego nadzoru.

Inne instytucje kontrolują swoje obszary. Sanepid sprawdza warunki sanitarne i żywienie, straż pożarna bezpieczeństwo pożarowe, a inspekcja pracy przepisy prawa pracy. O sanepidzie piszemy w tekście o kontroli sanepidu w przedszkolu i żłobku.

Instytucja Co sprawdza Podstawa
InstytucjaWójt, burmistrz, prezydent miasta Co sprawdzaWarunki i jakość opieki, rejestr, sprawozdania, standardy Podstawaart. 54–57 ustawy żłobkowej
InstytucjaWojewoda Co sprawdzaProgramy rozwojowe i ich środki, sprawozdania zbiorcze Podstawaart. 62 i art. 64
InstytucjaSanepid Co sprawdzaHigiena, żywienie, warunki sanitarne Podstawaprzepisy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej
InstytucjaPaństwowa Straż Pożarna Co sprawdzaBezpieczeństwo pożarowe Podstawaprzepisy przeciwpożarowe
InstytucjaPaństwowa Inspekcja Pracy Co sprawdzaZatrudnienie i BHP pracowników Podstawaprzepisy prawa pracy

Co gmina sprawdza podczas kontroli żłobka?

Zakres wyznacza art. 54. Gmina nadzoruje warunki i jakość opieki (ust. 1) oraz cztery konkretne obszary (ust. 2):

  • zgodność danych w rejestrze ze stanem faktycznym,
  • sporządzanie i przekazywanie sprawozdań,
  • obniżanie opłaty rodzica o świadczenie „aktywnie w żłobku”,
  • spełnianie standardów opieki z przepisów wydanych na podstawie art. 6c i przepisów odrębnych.

Ostatni punkt obowiązuje od 1 stycznia 2026 r. Standardy określa rozporządzenie z 13 grudnia 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1882). Dzieli je na standardy niezbędne, które musisz spełniać, i standardy podnoszenia jakości, które stosujesz dobrowolnie (§ 1). Co dokładnie w nich jest, opisuje tekst o standardach opieki w żłobku w 2026 r..

W praktyce kontrolujący porównują dokumenty z rzeczywistością. Liczba miejsc w rejestrze z liczbą dzieci na sali. Kwalifikacje opiekunek z dokumentami kadrowymi. Rachunki rodziców z kwotami świadczenia wypłaconymi przez ZUS.

Uwaga: obniżenie opłaty o świadczenie „aktywnie w żłobku” to Twój obowiązek ustawowy (art. 25a ust. 1). Gmina sprawdza go w ramach nadzoru, więc każdy rachunek powinien pokazywać pełną opłatę, kwotę świadczenia i kwotę do zapłaty. Zasady świadczenia opisuje tekst o Aktywnym Maluchu i Aktywnie w żłobku.

Kiedy gmina może przyjść na kontrolę?

W dwóch sytuacjach. Pierwsza to kontrola planowa. Nadzór prowadzi się na podstawie planu nadzoru przyjmowanego uchwałą rady gminy (art. 55 ust. 1). Plan jest dokumentem publicznym, więc warto go poszukać w Biuletynie Informacji Publicznej swojej gminy.

Druga sytuacja to kontrola poza planem. Gmina może ją przeprowadzić, gdy dowie się o nieprawidłowościach: w organizacji i funkcjonowaniu żłobka, w danych w rejestrze, w sprawozdaniach, w obniżaniu opłaty o świadczenie albo w spełnianiu standardów opieki (art. 55 ust. 2). Źródłem takiej informacji bywa skarga rodzica.

Ustawa żłobkowa nie wymaga uprzedzenia o kontroli. Jeśli prowadzisz działalność gospodarczą, sprawdź z prawnikiem, czy w Twojej sytuacji mają zastosowanie przepisy Prawa przedsiębiorców o kontroli działalności gospodarczej.

Jakie uprawnienia mają kontrolujący z gminy?

Kontrolę prowadzą osoby upoważnione przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta (art. 56 ust. 1). Poproś o pokazanie upoważnienia i dowodu tożsamości. Zapisz nazwiska i zakres upoważnienia.

Osoby upoważnione mogą w szczególności (art. 56 ust. 2):

  • wejść na teren żłobka w dniach i godzinach jego działalności,
  • żądać ustnych lub pisemnych wyjaśnień, okazania dokumentów i udostępnienia danych związanych z przedmiotem nadzoru,
  • przeglądać dokumentację pracowniczą osób zatrudnionych w żłobku lub klubie dziecięcym.

Co się dzieje po kontroli żłobka?

Jeśli gmina stwierdzi nieprawidłowości, zobowiązuje Cię do ich usunięcia w wyznaczonym terminie (art. 57 ust. 1). Dalej procedura wygląda tak.

Krok 1. Przeczytaj ustalenia i zalecenia

Sprawdź, czy każde ustalenie ma wskazany przepis i fakt. Zaznacz te, z którymi się nie zgadzasz, i te, które wymagają pracy.

Krok 2. Złóż zastrzeżenia w 7 dni

Masz prawo zgłosić umotywowane zastrzeżenia w terminie 7 dni od otrzymania informacji o nieprawidłowościach (art. 57 ust. 2). Dołącz dowody: dokumenty, zdjęcia, wyjaśnienia pracowników.

Krok 3. Poczekaj na stanowisko gminy

Jeśli gmina nie uwzględni zastrzeżeń w całości lub w części, sporządza stanowisko i przekazuje je Tobie (art. 57 ust. 3).

Krok 4. Usuń nieprawidłowości w terminie

Wykonaj zalecenia i udokumentuj każdą zmianę. Gmina może sprawdzić realizację zaleceń w czynnościach sprawdzających (art. 57 ust. 4).

Krok 5. Pilnuj terminu, bo stawką jest rejestr

Jeśli nie usuniesz nieprawidłowości w wyznaczonym terminie, gmina wykreśla żłobek lub klub dziecięcy z rejestru (art. 57 ust. 5). To oznacza koniec legalnego prowadzenia placówki w tej formie. Jeśli termin jest nierealny, zgłoś to od razu na piśmie z uzasadnieniem.

Wskazówka: najwięcej czasu na kontroli zajmuje szukanie dokumentów. Gdy obecność, godziny pobytu i rozliczenia są w jednym systemie, raporty w Kidogo pokazują frekwencję, przychody i zaległości w kilka kliknięć, z eksportem do PDF i CSV. Cennik Kidogo: 6 miesięcy bezpłatnie, potem 0 zł miesięcznie do 20 dzieci, 149 zł do 50 dzieci, 299 zł do 100 dzieci, a powyżej 100 dzieci 299 zł plus 1,99 zł za każde kolejne dziecko. Ceny netto.

Jakie błędy przy kontroli żłobka zdarzają się najczęściej?

Kilka problemów wraca w żłobkach i klubach dziecięcych bardzo często.

Błąd 1. Nieaktualne dane w rejestrze

Zmieniłaś godziny otwarcia, liczbę miejsc albo adres, ale nie zgłosiłaś tego do gminy. Rozbieżność z rejestrem to pierwszy punkt nadzoru (art. 54 ust. 2 pkt 1).

Błąd 2. Rachunki bez świadczenia

Rodzic dostaje rachunek na pełną kwotę, a świadczenie „aktywnie w żłobku” rozliczasz „na koniec”. Gmina sprawdza obniżenie opłaty na każdym rachunku.

Błąd 3. Brak dokumentów kadrowych na miejscu

Akta osobowe są w biurze rachunkowym, a kwalifikacje opiekunek w mailach. Kontrolujący mogą żądać dokumentacji pracowniczej, więc ustal, jak udostępnisz ją szybko.

Błąd 4. Ignorowanie terminu na zastrzeżenia

Siedem dni mija szybko, a po ich upływie trudniej podważyć ustalenia. Zapisz datę doręczenia od razu.
Przygotuj też zespół, nie tylko segregatory. Wyznacz osobę, która pod nieobecność dyrektora przyjmie kontrolujących, wie, gdzie leżą dokumenty, i ma dostęp do systemu, w którym prowadzisz listę obecności i dokumentację grup. Raz w roku zrób wewnętrzny przegląd dokumentów z checklistą z tego tekstu, najlepiej przed wrześniem, gdy zmienia się skład grup i część umów z rodzicami jest podpisywana od nowa.

Po każdej kontroli, także zakończonej bez zaleceń, zapisz, o co pytali kontrolujący i których dokumentów szukano najdłużej. Taka notatka to najlepszy materiał do przygotowania kolejnej kontroli i do szkolenia nowych pracowników.

Jakie dokumenty przygotować na kontrolę gminy?

Poniższa checklista obejmuje dokumenty, o które gmina pyta najczęściej w ramach zakresu z art. 54.

Checklista dokumentów na kontrolę żłobka przez gminę:

Okładka PDF Kidogo: checklista dokumentów na kontrolę żłobka i klubu dziecięcego przez gminę

Pobierz bezpłatnie checklistę dokumentów na kontrolę żłobka (PDF) – bez zakładania konta i bez podawania maila.

  • Zaświadczenie o wpisie do rejestru żłobków i klubów dziecięcych
  • Porównanie danych z rejestru ze stanem faktycznym: adres, liczba miejsc, godziny
  • Statut żłobka lub klubu dziecięcego
  • Lista dzieci z datami przyjęcia i umowami z rodzicami
  • Rachunki rodziców z widocznym obniżeniem o świadczenie „aktywnie w żłobku”
  • Potwierdzenia przekazania sprawozdań do gminy w systemie teleinformatycznym
  • Plan opiekuńczo-wychowawczo-edukacyjny i dokumentacja pracy z dziećmi
  • Dokumentacja kadrowa i kwalifikacje opiekunek
  • Grafik pracy i liczba opiekunów na grupę dzieci
  • Dokumenty potwierdzające spełnianie standardów opieki
  • Protokoły innych kontroli, na przykład sanepidu i straży pożarnej
  • Kopie zaleceń z poprzedniej kontroli gminy i dowody ich wykonania

Statut i regulamin opisuje tekst o statucie i regulaminie organizacyjnym żłobka, dokumentację pracy z dziećmi tekst o tym, czy dziennik w żłobku jest obowiązkowy, a plan pracy z dziećmi wzór planu OWE dla żłobka.

Czy coś zmieni się w nadzorze nad żłobkami?

Tak. Nowelizacja ustawy z 31 lipca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 1123) zmienia między innymi art. 55, art. 56 i art. 57. Po zmianach nadzór obejmie także punkty opieki dziennej, a zalecenia będą mogły dotyczyć niespełniania niezbędnych standardów z przepisów wydanych na podstawie art. 6c. Większość przepisów nowelizacji wchodzi w życie 1 stycznia 2028 r. Do tego czasu stosujesz brzmienie opisane wyżej.

Jak Kidogo pomaga?

Kidogo zbiera w jednym miejscu dane, o które pyta kontrola. Obecność dzieci i godziny pobytu rejestrujesz przy wejściu, a ewidencja trafia do rozliczeń i raportów. Rachunek pokazuje każdą pozycję osobno, więc łatwiej pokazać, jak rozliczasz opłaty. Grafik opiekunek i godziny pracy pracowników są w tym samym systemie. Podczas kontroli pokazujesz ekran albo eksportujesz raport do PDF zamiast przeglądać segregatory.

Najczęściej zadawane pytania

Kto sprawuje nadzór nad żłobkiem niepublicznym?

Wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce prowadzenia żłobka (art. 54 ust. 1 ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3). Nadzór obejmuje warunki i jakość opieki, zgodność danych w rejestrze, sprawozdania, obniżanie opłaty o świadczenie „aktywnie w żłobku” i standardy opieki. Wojewoda bieżącego nadzoru nie prowadzi.

Czy gmina musi uprzedzić żłobek o kontroli?

Ustawa o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 nie przewiduje obowiązku uprzedzenia. Kontrola może być planowa, według planu nadzoru przyjętego uchwałą rady gminy, albo poza planem, po informacji o nieprawidłowościach (art. 55). Jeśli prowadzisz działalność gospodarczą, sprawdź z prawnikiem, czy mają zastosowanie przepisy Prawa przedsiębiorców o kontroli.

Ile czasu ma żłobek na zastrzeżenia po kontroli?

Siedem dni od dnia otrzymania informacji o stwierdzonych nieprawidłowościach (art. 57 ust. 2). Zastrzeżenia muszą być umotywowane, więc dołącz dowody. Jeśli gmina ich nie uwzględni w całości lub w części, sporządza stanowisko i przekazuje je podmiotowi prowadzącemu żłobek (art. 57 ust. 3).

Co grozi za niewykonanie zaleceń pokontrolnych?

Jeśli nie usuniesz nieprawidłowości w wyznaczonym terminie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta wykreśla żłobek lub klub dziecięcy z rejestru (art. 57 ust. 5). Bez wpisu do rejestru nie możesz legalnie prowadzić placówki w tej formie. Dlatego terminy z zaleceń traktuj tak samo poważnie jak terminy podatkowe.

Czy kontrolujący z gminy mogą przeglądać akta pracowników?

Tak. Osoby upoważnione przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta mają dostęp do dokumentacji pracowniczej osób zatrudnionych w nadzorowanych żłobkach i klubach dziecięcych (art. 56 ust. 2 pkt 3). Mogą też żądać wyjaśnień, okazania dokumentów i udostępnienia danych związanych z przedmiotem nadzoru.

Czy wojewoda może skontrolować żłobek?

Wojewoda nie sprawuje bieżącego nadzoru nad żłobkami. Realizuje programy rozwoju opieki nad dziećmi do lat 3 we współpracy z ministrem (art. 62) i otrzymuje zbiorcze sprawozdania od gmin (art. 64). Jeśli żłobek dostał dofinansowanie z programu, na przykład Maluch+, kontrola wykorzystania środków wynika z umowy o dofinansowanie i zasad programu.


Źródła